Levens(ver)houding

2/3 van het leven is onzichtbaar (bron: micropia.nl)
Tweederde van het leven en de halve biomassa op deze planeet  is onzichtbaar (bron: micropia.nl)

Horizontale verhouding tot leven

Op donderdag 1 december 2016 ging ik naar de conferentie: “Naar een nieuwe verhouding tussen mens en natuur”, van de stichting Waardenwerk. Hoofdsprekers waren Frans de Waal, Norbert Peeters en Harry Kunneman.

Ik werd wel vrolijk van de boodschap die de drie wetenschappers ons op geheel eigen wijze brachten: wij staan qua cognitie* niet boven aan een ladder met de rest van de levende wezens onder ons, maar verhouden ons veel meer horizontaal ten opzichte van andere diersoorten, planten en microben (wezens die te klein zijn om met het blote oog te zien).

Frans de Waal

Ten eerste was daar Frans de Waal die geen doekjes wond om twee zaken:

  1. Wij ervaren dieren alleen als ‘intelligent’ – wat dat ook moge zijn – als ze goed zijn in dezelfde dingen als waar wij goed in zijn. Het gaat dan om zaken als bewustzijn of het beheersen van (gesproken) taal. Dat een vleermuis subliem is in echolocatie en een hond een geurspoor kan volgen dat wij niet eens kunnen waarnemen, vinden we eigenlijk niet zo interessant, laat staan dat we dat ‘intelligent’ noemen.
  2. Vaak blijken dieren ook heel goed te zijn in dingen die ons ‘typisch menselijk’ lijken. Ik heb wat linkjes opgenomen naar een paar prachtige filmpjes die het zelfbewustzijn van een olifant en een dolfijn met behulp van een spiegel tonen. Ook mooi om te zien is het sublieme (bovenmenselijke) geheugen van een chimpansee en het  probleemoplossend vermogen van een kraai.

Ongemakkelijk

Zo’n diep besef van het ‘briljant anders-zijn’ en ook zo ‘gelijk-zijn’ van dieren aan de mens, laat mij hen ervaren als directe soortgenoten. Zeer verbindend!

En als ik dan zo een beetje op youtube aan het zoeken ben naar andere filmpjes waarin de gelijkheid van dieren zichtbaar wordt, laten de hartverscheurende filmpjes van olifanten die na lange tijd bevrijd zijn of elkaar na 20 jaar weer zien de tranen en compassie stromen. Ik herinner me ook weer een aapje dat ik ooit zag in Tanzania, alleen in een kooi van 2 m2, die daar alleen maar heen en weer liep. We gaan over het algemeen niet zo aardig om met dieren, al is het maar dat veel mensen elke dag een stukje dier op het menu hebben staan.

Ik schat in dat veel mensen dit ergens (on)bewust beseffen. Dat verklaart misschien waarom veel mensen zich – volgens Frans de Waal – ongemakkelijk voelen bij het aantonen dat dieren anders, maar vaak ook gelijk of zelfs beter zijn in cognitieve taken dan de mens.

Norbert Peeters

De tweede spreker – Norbert Peeters – praat over de intelligente wortels van planten, die zich door allerlei krachten naar eten, drinken en naar beneden laten leiden, terwijl gifstoffen ontlopen worden en samenwerkingen met familieleden optreden onder de grond. Ook planten, bomen en schimmels vormen nauw samenwerkende netwerken met elkaar.

Ook intrigerend was een proef met een ‘kruidje roer me niet’ plantje (mimosa) dat aantoont dat dit plantje een lange termijn geheugen heeft. De hypothese is dat er wellicht een chemisch of hormonaal soort geheugen in planten bestaat, waarvoor geen zenuwstelsel nodig is. Wie weet werkt dit ook zo bij de mens. Daar spreken we tegenwoordig ook wel over ‘celgeheugen’ terwijl niet duidelijk is, waardoor dat precies gevormd wordt. Aldus gevraagd aan Norbert Peeters, gaf hij aan dat het mogelijk is dat een zelfde soort systeem in planten en mensen werkzaam is, maar dat we dat gewoonweg nog niet weten. Ik ben benieuwd wat voor inzichten toekomstig onderzoek brengt.

En wat te denken van een proef die aantoont dat dit zelfde plantje elektrische signalen doorgeeft als er een blaadje verbrand wordt. Dus elektrische signalen, zonder zenuwstelsel! Ik hoop maar dat het plantje zich er niet bewust van is en dus geen ‘pijn’ ervaart.

Harry Kunneman

Harry Kunneman – de derde spreker – beschrijft een wereld van microben die ik voorheen niet kende.

En dat terwijl we zoveel bacteriën in ons lichaam hebben (denk aan de darmflora). En iedere cel van ons lichaam heeft een ‘energiecentrale’: de mitochondrion. Mitochondria waren oorspronkelijk vrij levende bacteriën die al in een vroeg stadium in de evolutie intracellulair gingen leven in symbiose met hun gastheer. Ze zijn gespecialiseerd in energiehuishouding van de cel.

Microben zijn over het algemeen de organismen die we met man en macht bestrijden met antibiotica en agressieve schoonmaakmiddelen. Eigenlijk bevinden we ons op voet van oorlog met deze organismen als ze ons dwars zitten.

Een paar ontzagwekkende feiten (zie deze geweldige website over microben):

  • ze leven al 3,5 miljard jaar op Aarde
  • de meer dan 100 miljoen soorten vormen de grootste (onzichtbare) biomassa op onze planeet en
  • ze eten bijna alles, zelfs metalen, zuren, aardolie en aardgas .
  • Verder kunnen ze elkaars DNA soms vrij gemakkelijk bereiken, waardoor ze onder selectiedruk snel tot nieuwe oplossingen komen. Een goed voorbeeld van deze snelle evolutie is bijvoorbeeld de ‘ziekenhuis-bacterie’ die resistent is geworden tegen verschillende soorten antibiotica.

Ik vind het hele verhaal eigenlijk wel hoopgevend. Als het ons als mensen niet lukt om onze eigen leefomgeving leefbaar te houden – wat ik overigens niet verwacht – dan zullen er met ons vele diersoorten ten onder gaan. Maar dat het leven in een andere vorm nog miljarden jaren door gaat, daar twijfel ik niet meer aan nu ik wat meer weet van de microben.

Besef

Voor mij was het een middag waarin het besef van de enorme complexiteit, samenhang én onverwoestbaarheid van het Leven weer dieper doordrong. Wat mooi toch om daar bewust deel van uit te mogen maken en om daar vanuit mijn eigen zorgzaamheid mee om te mogen gaan.
Leven het Leven!

 

* Cognitie is een breed begrip en kan staan voor kennis, denkvermogen, het vermogen om dingen te leren, onthouden en uitwisselen van kennis, et cetera. Vaak wordt met cognitie het vermogen om kennis op te nemen en te verwerken bedoeld. Maar ook waarnemen, denken, taal, bewustzijn, geheugen, aandacht en concentratie vallen er onder. Het wordt vaak gekoppeld aan intelligentie.

Alles is zelfreflectie

Ken uzelf, door de wereld als spiegel te zien

Ken uzelf, door de wereld als spiegel te zien

Alles is zelfreflectie

Ik heb het in een eerdere blog al eens als voetnoot genoemd: alles wat je in de wereld ziet (en zet) is een reflectie van jezelf. Er is niets anders dan zelfreflectie oftewel projectie van jouw binnenwereld op de buitenwereld. Dit kan naar mijn idee op twee niveaus bekeken worden.

1. Vanuit het grotere geheel

Als ik er vanuit mijn huidige visie op het bestaan zuiver naar kijk, dan denk ik dat dat wat we normaliter als onszelf identificeren, slechts een deelprocesje is in een veel groter proces dat alles includeert. En met alles bedoel ik al wat leeft en niet leeft, zowel op als buiten deze planeet. In die zin zijn we dus deel van een groter geheel en leven we de praktische illusie dat we daar los van staan. Het geheel voel ik in als een groot golvend proces waar ik lokaal mijn dansje doe. En ik neem dat gegolf waar als ‘anders dan ik’.

Ik vergelijk het maar als volgt: mijn linker hand staat ogenschijnlijk los van mijn rechter hand, maar beiden zijn onderdeel van het zelfde grotere lichaam. En als de linker hand de rechter kwetst, dan heeft het geheel daar last van. En als de linker hand meerdere onderdelen van het lichaam kwetst, dan is de hand uiteindelijk zelf de dupe en sterft mee met het totale lichaam. De hand kwetst daarmee zichzelf.

Als dit beeld klopt, dan is alles letterlijk zelfreflectie: alles wat je ziet is onderdeel van je grotere zelf en als je ergens schade aanbrengt, dan brengt dat schade aan aan het systeem waar je zelf deel van uit maakt.

2. Vanuit het praktische bestaan

Maar goed, we hebben de illusie van het los staan vast niet voor niets in het leven geroepen. Het is handig dat we in ons dagelijks leven  processen definiëren als binnen onszelf en buiten onszelf. Ons Aardse bestaan wordt immers een stuk praktischer als we binnen de illusie goed functioneren. Hiermee brengen we ordening aan in alles wat ons omringt en kunnen we keuzes maken om onszelf te laten voortleven. Zoals ik ooit in een boek las van een spirituele leraar: ‘Als je niet weet waar jouw mond is om het voedsel in te stoppen verhonger je’.

Even wat voorbeelden over hoe de reflectie van onszelf in alles  op het praktische niveau werkt;

  • Muziek kan op het ene moment tot tranen toe ontroeren, en op een ander moment kan dezelfde muziek uitdagen om te dansen of als irritante herrie worden waargenomen.
  • Pijn kan op het ene moment een hinderlijke beperking zijn en op het volgende moment een zinvolle aanwijzing van het lichaam over waar je teveel van jezelf vraagt of je dwingen tot de rust die je nodig hebt.
  • Een persoon kan op het ene moment ‘moeilijk’ doen. En op een ander moment zie je bij hetzelfde gedrag dat zij gewoon zichzelf is en dat jij degene bent die moeilijk doet. Jij vindt immers dat die persoon anders moet zijn. Dan hoef je bijvoorbeeld niet zelf je grenzen aan te geven of verantwoordelijkheid te nemen voor wat je voelt.

Dus de innerlijke beleving geprojecteerd op een object dat buiten ons ligt,  kan maken dat dat object als ‘mooi’, ‘uitdagend’, ‘herrie’, ‘hinderlijk’, ‘zinvol’, ‘rustgevend’, ‘moeilijk’, ‘prima’, et cetera beleefd wordt. Deze beleving zegt dus niets over de ‘buitenwereld’ en alles over jezelf.

Balans

De kunst is dus te zoeken naar balans tussen de praktische afgescheidenheid om voor onszelf te kunnen zorgen en het spirituele weten van leven in verbondenheid. Dit kan ons behoeden van doorslaan in spiritueel zweven zonder praktische waarde of in afgescheidenheid waarmee we onszelf – vaak ongemerkt – op het kleine en grote level pijn doen. Het bewust zijn van de wereld als onze spiegel, kan helpen om deze balans te vinden en te behouden.

Onbewuste negatieve reflecties leiden tot lijden

Onbewuste negatieve zelfreflecties – in de vorm van negatieve projecties op een ander mens of object – kunnen leiden tot grote innerlijke ellende. Als je immers denkt dat die ander of de wereld buiten je moet veranderen, zodat jij gelukkig kan zijn, dan sta je voor een hopeloze opgave. De wereld is immers wat hij is en de ander leeft zijn leven en hoeft zich niet aan jou aan te passen. Jouw invloed daarop is minimaal. Hoe kun je dan ooit gelukkig worden?

We proberen natuurlijk om die buitenwereld een beetje naar de overtuiging van ons moment te kneden. Controledrang is niemand vreemd denk ik en soms werkt dat een tijdje ook nog wel redelijk. Maar, de gevoelens van frustratie en teleurstelling die opkomen als het niet loopt zoals we zouden willen – en vooral als de ander niet doet wat we willen – kennen we waarschijnlijk allemaal wel.

Verbeter de wereld, begin…

Het goede nieuws is dat er niets in de wereld of de ander hoeft te veranderen om gelukkig te zijn: jij kunt je reflecties en projecties veranderen. Dat is een behulpzaam inzicht, want laat je daar nu 100% controle over hebben!

Het kan bevrijdend zijn om je zelfs in het moment van frustratie of teleurstelling te realiseren dat het jouw gevoelens zijn die opkomen en dat je de ander daar de schuld van geeft. De gevoelens verdwijnen daarmee niet, maar je houdt ze ook niet in stand door er een ‘verhaal’ omheen te bedenken waarin de ‘buitenwereld’ de schurk is en jij het slachtoffer. Je kunt de gevoelens waarnemen, ervaren en weer van je af laten glijden. Je hoeft er verder niets mee, je hoeft ze niet weg te stoppen. Maar je hoeft ze ook niet te vast te zetten op de ander en daarmee je eigen verantwoordelijkheid voor die gevoelens te ontlopen. Het vraagt om een radicaal accepteren van wat zich op ieder moment aandient.

Lijdzaam toezien?

Radicaal accepteren van wat er is en daardoor het lijden in jezelf verminderen, betekent niet dat je lijdzaam moet toezien hoe het er aan toe gaat. Het betekent dat je vanuit een accepterende houding van wat er nú is, dát in de wereld kunt gaan zetten wat jij belangrijk vindt. Je wordt dus de verandering die je wilt zien. En grote kans dat je met deze authentieke houding anderen inspireert om dat ook in de wereld te zetten. En zo wordt je de start van een – in dit geval wereld-vriendelijke – olievlek.

Oefening baart kunst

Uiteraard vraagt dit oefening! Als je hier mee aan de slag gaat, zul je merken dat rauwe emoties goed hanteerbaar zijn en snel weer vervliegen om ruimte te maken voor gevoelens van welzijn. Veroordeel de emoties die opkomen niet: ze zijn en blijven opkomen. Je hoeft er alleen de buitenwereld niet de schuld van te geven.

Als je je eigen overtuigingen over anderen – die dus eigenlijk over jou gaan – weet te ontmaskeren en onder ogen weet te zien, dan ontstaat er ruimte. Ruimte voor jezelf en voor de ander. Het is zoveel fijner als je de teleurstelling kunt zien als een gevolg van je eigen overtuiging die je aan kunt passen. Daar heb je immers invloed op. Je ben niet langer de speelbal van de omstandigheden. Ook hoef je niet langer te vervallen in verwijten, boosheid, verdriet of ruzie ‘door de ander’. Dat geeft ook de ander ruimte om zichzelf te kunnen zijn.

Heerlijk dat je het gewoon in eigen hand kunt houden. Om vol verwondering naar jezelf te kijken en te denken: ‘Hé! Deze situatie roept veel bij mij op. Wat wil ik nu eigenlijk? Welke aannames doe ik? Wat kan ik daar zelf in doen? Hoe kan ik de ander daar op vriendelijke wijze bij betrekken?’. Op die manier ontstaat er een vreedzame oplossing van ervaren gevoelens én sta je echt zelf aan het roer. Dit is beter dan de schijncontrole die je over de wereld buiten je eigen procesje hebt.

En wat is er mooier dan tot inzicht het inzicht te komen dat je je eigen stress kunt verminderen door je houding ten opzichte van de buitenwereld (die nu eenmaal is wat ie is) te veranderen.

The work van Byron Katie

Maar hoe leer je dat?
Deze week kwam dit onderwerp relatief veel aan de orde in (coachings)gesprekken. Bewust worden/zijn van het feit dat alles zelfreflectie is, leidt al tot verandering. Een ander krachtig instrument dat ik ook tijdens coaching inzet, is ‘The work’ van Byron Katie. Ik denk niet dat the Work in alle situaties een oplossing biedt. Soms moet je gewoon uit een situatie vertrekken en biedt een andere houding ten opzichte van een situatie te weinig groeiruimte. Maar in veel situaties waarin een wens bestaat om iemand of een groep te veranderen, maar dit ligt buiten je macht én je hebt daar last van én je kan of wil niet uit de situatie stappen, kan het een zeer krachtige tool zijn om je bewust te worden van wat je nu eigenlijk aan het doen bent.

Denk niet dat dit altijd makkelijk is, het kan echt heel confronterend zijn! Het kan shockerend zijn als je ziet wat je allemaal bij de ander probeert te regelen om zelf maar niet onder ogen te hoeven zien wat je diepere drijfveer is. Soms lukt het je dan ook niet om dit proces alleen in gang te zetten.

Wil je er toch mee starten? Zoek dan iemand die je vertrouwt en ga er samen mee aan de slag. Je kunt ook een gratis ontdekkingssessie bij me aanvragen en dan kunnen we samen een start maken.

Aandacht voor mindfulness

Wat is mindfulness?
Wat is mindfulness?

In de aanloop naar de december retraite ben ik me heerlijk aan het verdiepen in wat ‘mindfulness’ nu precies is. Via Audible luister ik naar een cursus van professor Ronald Siegel getiteld: ‘The science of Mindfulness: a research-based path to well-being’. Ik deel graag wat inzichten.

Wat is mindfulness?

Hij vat mindfulness als volgt samen: bewustzijn van de huidige ervaring met acceptatie (‘awareness of the present experience with acceptance’).

Het gaat bij mindfulness dus niet om het proberen te stoppen van gedachten of veranderen van emoties. Waarom zou je ook? De hersenen lijken gemaakt om gedachten te genereren en doen dat dus ook continu, waarom zou je dat willen stoppen? Het lichaam is een prachtig sensorisch orgaan dat emoties en gevoelens genereert, wat is daar op tegen? Het ‘probleem’ dat we vaak ervaren is dat we gedachten en emoties hebben die we niet prettig vinden (zorgen over de toekomst bijvoorbeeld) en dat we dan het idee hebben dat het niet goed met ons is. We doen dus net of die gedachten en emoties ons bepalen en we identificeren ons er volkomen mee (ik ben angstig, verdrietig, zorgelijk).

Verhouden tot gedachten en emoties

Het gaat er bij mindfulness om dat je jezelf anders leert verhouden ten opzichte van je gedachten of emoties. Je hoeft je er niet mee te identificeren, ze te geloven of onbewust te volgen. Je hoeft ze ook niet te veranderen of weg te duwen. Je kan gewoon accepteren dat ze er zijn. Je bent dan niet meer angstig maar je ervaart gevoelens van angst. Mindfulness is dus een houding ten op zichte van wat zich voordoet in het huidige moment, waarbij je ook leert zien dat je zoveel meer bent dan je gedachten en gevoelens.

En die houding kun je trainen. Zoals je moet bewegen om lichamelijk fit te worden, moet je ook oefeningen doen om de houding van bewustzijn van de huidige ervaring met acceptatie te verkrijgen. Een beetje oefenen leidt tot een beetje verandering in houding en veel oefenen leidt tot veel verandering in houding tot het huidige moment.

Is het moeilijk om mindful te zijn? Ja, best wel!

Bewustzijn van het moment is moeilijk

Bewustzijn van de huidige ervaring is moeilijk, omdat we onszelf eigenlijk continu verliezen in de identificatie met gedachten en gevoelens over het verleden (herinneringen, spijt, schaamte, schuld) of over de toekomst (plannen, zorgen maken, hoe kan ik pijn vermijden en plezier verkrijgen). We hebben een ‘negatieve bias’.

Evolutionair gezien is het niet zo gek dat wij over een brein beschikken dat het zekere voor het onzekere neemt en dus bij twijfel of iets een onschuldige rots of een gevaarlijke tijger is, voor de zorgelijke tijger-optie gaat. Heel verstandig! Liever tien keer de rots voor een tijger aanzien, dan een keer andersom… En aangezien wij fysiek ondergeschikt zijn aan de dieren waar wij een prooi voor kunnen zijn, heeft ons geavanceerde brein zich dus niet ontwikkeld om gelukkig te zijn, maar om ons veiligheid te bieden. De stand van vechten, vluchten of bevriezen is de voorkeursstand boven ontspanning en geluk.

Dus als ik niets te doen heb en er is niets dat me bedreigd dan zorgt de negatieve bias van het analyserende brein wel dat er een zorg opkomt. Al is het maar de gedachte: ‘Oh het is nu perfect, wat jammer dat dat over gaat!’ En aangezien alles vergankelijk is, is deze gedachte altijd voorhanden.

Natuurlijk is het brein prachtig, begrijp me niet verkeerd! We moeten kunnen plannen en anticiperen, maar de hoeveelheid tijd die wij aan verleden en toekomst besteden is veel groter dan noodzakelijk is.

Accepteren van wat is, is ook moeilijk

En accepteren van wat zich voordoet is ook moeilijk. We zijn namelijk ook sociale en competitieve wezens en vergelijken onszelf altijd met anderen. Status was – en is – namelijk ook bepalend voor onze veiligheid en welzijn. Dus of het nu om geld, fitheid, kunstzinnigheid, fysieke schoonheid, maatschappelijk succes, kinderen, intelligentie of het meest verlicht-zijn gaat, er is altijd wel iets dat we beter hadden kunnen of moeten gaan doen. En dat geeft stress.

Eigenlijk gaat het er bij acceptatie om, dat je naar jezelf leert kijken zoals je naar een puppy kijkt (of naar een kitten als je een kattenmens bent). Dat bolletje wol met die lieve oogjes op jou gericht plast en poept in je huiskamer en je denkt waarschijnlijk zoiets als ‘Aaaahhhhh, wat schattig! Hij is nog zo jong en heeft nog zoveel te leren.’ Deze accepterende en liefdevolle houding hebben we vaak niet naar ons zelf als we dingen doen die beter hadden gekund. Meestal oordelen we hard over onszelf, waardoor we ons dan al snel weer verliezen in gedachten over hoe het in het verleden beter had moeten gaan en zeker in de toekomst beter moet gaan.

Herkenbaar?

Mentale training

Daarom vraagt ‘bewust zijn van het huidige moment met acceptatie’ om oefening. Oefenen kan op vele manieren. Er zijn technieken die zich richten op het ontwikkelen van concentratie, op open observeren van wat er op dit moment in je gebeurt en op liefdevolle vriendelijkheid. Allerlei informele (wandelmeditatie, eetmeditatie), formele (vast meditatiemoment op de dag) en intensieve meditatietechnieken (bijvoorbeeld een intensieve retraite) kunnen hierbij ondersteunen. Veel praktische technieken hiervoor zijn binnen het Boeddhisme ontwikkelt. Je hoeft echter geen Boeddhist te worden om te kunnen profiteren van de beoefening.

Want dat het ontwikkelen van mindfulness grote effecten heeft op welzijn en gezondheid heeft de wetenschap inmiddels overtuigend aangetoond. Meer mindfulness leidt tot minder angst, depressie, tot betere relaties en beter opvoeden van kinderen (omdat empathie en compassie toenemen), het vertraagt de verkorting van telomeren van de chromosomen, wat geassocieerd wordt met minder snelle celveroudering, het verandert de structuur en functie van het brein (meer activiteit in gebieden die tot een gevoel van welzijn leiden, minder snelle veroudering van de hersenen) en leidt tot minder stress en dus tot minder stress gerelateerde aandoeningen (bijvoorbeeld chronische rug en nekklachten, maag- en darmklachten, hoofdpijn, slapeloosheid, seksueel disfunctioneren). Niet niks!

Zelfkennis

En daarnaast leidt het tot grotere zelfkennis. Bij het oefenen in mindfulness door middel van meditatie oefeningen wordt steeds duidelijker hoe je geest werkt. Je ziet hoe je op subtiele en minder subtiele manieren wegloopt van onprettige zaken en prettige zaken najaagt en hoe je hierdoor in allerlei (verslavende) patronen gevangen zit (denk bijvoorbeeld aan teveel of ongezond eten, drinken of schadelijke relaties).

Niks mis mee om daar in te zitten denk je? Dat is op zich waar. Alleen kan het leven relaxter, meer vervuld, liefdevoller en rijker zijn als je niet telkens ergens van weg of ergens naar toe moet rennen en als je je niet continu ergens mee hoeft te vergelijken. Tegelijkertijd ontwikkel je de ‘puppy-blik’ voor jezelf: je ontwikkelt (zelf-)compassie.

En gaandeweg wordt steeds duidelijker dat je jezelf altijd beperkt hebt en dat je veel grootser en heel anders bent dan je altijd gedacht hebt. En dat de wereld eigenlijk ook veel beter is dan je altijd gedacht hebt. Dat alles eigenlijk veel beter is dan je altijd gedacht hebt. En zo wordt je vrijer en kun je ieder moment dat zich aan je voordoet omarmen, ook als zich emoties of gedachten voordoen die we niet als prettig bestempelen. En zeg nou eerlijk: dat is toch eigenlijk veel fijner dan de helft van de momenten die je hebt weg wensen of dromen?

Doe je mee?

Zin om te gaan oefenen? Vraag hieronder een gratis ontdekkingssessie aan of ga mee op retraite!

Ja! Ik wil graag een persoonlijke, gratis ontdekkingssessie. Mijn naam is:*
E-mail:*
Eventuele aanvullende informatie:
Typ de karakters die je hier ziet, zodat ik weet dat je een mens bent:

Liefdevolle relaties als spiegels

Zuivere spiegel?
Reflecteren in een zuivere spiegel?

Reflecteren in liefdevolle relaties

De afgelopen dagen heb ik weer mogen genieten van het beste dat liefdevolle relaties te bieden hebben.
Wat dat is?
Liefdevolle relaties leveren de  zuiverste, scherpste en meest liefdevolle projecties van wat ik zelf in de wereld zet.

Iedere actie van mij leidt tot een effect bij deze mensen die mij zo dierbaar zijn. En dat effect wordt op transparante, eerlijke en onmiskenbare wijze aan mij geretourneerd. De reciprociteit in dit proces mag ook worden erkend: ook ik mag al hun pracht, kracht en complexiteit weerspiegelen. En zo ontgroeien we samen blinde vlekken, subtiele angsten en onzekerheden.
Wat een volle dagen, in de zin van waardevol, liefdevol en betekenisvol.

Alles wordt zichtbaar

Mij viel dit keer op dat gedragingen die ik in andere sociale relaties nauwelijks vertoon, ten volle aan de orde kwamen in het contact met deze naasten.

Ineens hoorde ik mijzelf in grote kwetsbaarheid en emotie uiten hoe belangrijk hij voor me is en de reflectie toonde me mijn significantie voor hem. Ik uitte mijn tederheid naar haar en grote genegenheid viel mij vervolgens ten deel. ’s Avonds was ik een rots in zijn branding en de dag erna vormde hij mijn steun en toeverlaat.
Wat een rijkdom.

Maar ook bevond ik me plotseling in een intense confrontatie over mijn levenshouding ten opzichte van de levenshouding van die lieve vriendin die ik al te lang niet in levende lijve ontmoet had en waarvan ik wéét dat ze prachtig in het leven staat. De vonken vervlogen bij de brownie. Haar krachtige zijnswijze gaf mij de ruimte om krachtig te zijn. We spiegelen elkaar met grote intensiteit. En mijn schaamtevolle terugblik leert me dat meer compassie van mijn zijde een passender kompas vormt.
Wat een les.

En gedurende de dagen zie ik hoe wij allen met groot plezier en soms wat ongemak ons spiegelend vermogen laten werken, zodat we met elkaar weer verder groeien.

En daar voel ik weer die oneindige dankbaarheid richting al die mensen om mij heen, die mij helpen om dit leven in zijn volle breedte te beleven en om steeds minder momenten verloren te laten gaan in onbewustheid.

Inspirerend nieuws

's Werelds beste nieuws werkt inspirerend
’s Werelds beste nieuws

Inspirerend nieuws dat er toe doet

Op een dag als vandaag voel ik me geroepen om me te richten op de zaken die er voor mij werkelijk toe doen en om mediabronnen op te zoeken die bereid zijn de huidige wereldsituatie op een alternatieve manier te belichten.

Dat leidde vandaag tot een aantal prachtige persoonlijke contacten en tot de ontdekking van de website: Worlds Best News. Een website die op een rij zet welke mooie ontwikkelingen er in de wereld zijn. Kijk vooral eens naar de pagina’s onder ‘al bereikt’.

Een aantal van de daar gepresenteerde feiten sluiten aan op wat ik al eerder had gelezen in de dikke pil van Steven Pinker: The Better Angels of Our Nature: Why Violence Has Declined. Hij heeft daar ook een lekker toegankelijke youtube presentatie over gegeven.

Kijk, dat vind ik nou een fijne  focus voor vandaag.
Ik wens je veel positieve inspiratie toe!

 

 

 

Vergankelijke wijsheid

Vergankelijkheid in de herfst

Het is bijna te voor de hand liggend om over te schrijven in de herfst, maar ik werd er vandaag keer op keer mee geconfronteerd: de vergankelijkheid.

Het is er natuurlijk ook de tijd van het jaar voor: overal gevallen bladeren, planten in de tuin die het zwaar beginnen te krijgen na de eerste nachtvorst, het licht laat ons al vroeg op de dag in de steek en het duurt nog even voordat dat überhaupt op zijn retour is en ik kom steeds minder buren tegen, aangezien de mensen zich daar waar ze kunnen terugtrekken in hun warme holletjes, voor kachels en openhaarden.

Het kan niet lang meer duren of de Sint is weer in het land. Het zal mij benieuwen of hij de pakjes nog bezorgd krijgt nu zwarte Piet steeds minder welkom is. In ieder geval mogen we niet klagen over de bonte verscheidenheid van de kruidnoot; ik zag dat hij nu zelfs met een caramellaagje te verkrijgen is bij de grootste kruidenier van Nederland.

En zo bestaat het leven uit één en al cycli die we keer op keer doorlopen. Cycli met kleine variaties die voldoende stof doen opwaaien om onze geest bezig te houden. Ze geven ons soms zelfs het idee dat er iets unieks aan de hand is.

Alles is een proces

Binnen de Boeddhistische lessen die ik de afgelopen tien jaar heb mogen ontvangen, komt de vergankelijkheid ruim aan bod. Boeddha gaf namelijk aan dat een diepe onvrede de neiging heeft het leven in al zijn aspecten te doordringen. Deze onvrede ontstaat omdat alle (levens)vormen vergankelijk zijn en constant veranderen. En wat de mens van nature meestal wil, is vasthouden aan de plezierige zaken en afstand nemen van onplezierige zaken. Aangezien alles altijd in verandering en vergankelijk is, lukt dat vasthouden en vermijden niet zo goed en dat leidt tot ‘lijden’ (onvrede). De kunst is om dit systeem te leren doorzien en om het leven zoals zich dat op ieder moment voordoet werkelijk te leren zien als een continu proces en te aanvaarden. Klinkt simpel – is ook simpel – maar het toepassen ervan is niet eenvoudig en heeft verregaande consequenties in hoe het leven wordt geleefd.

Wake-up call

Sinds ik me bewust ben geworden van de vergankelijke aard van alle dingen – of het nu een zomer is die plaats maakt voor de herfst, een haardvuur dat uitdooft, een lichaam dat minder sterk wordt, een relatie die verandert, een bos bloemen die langzaam sterft – is het bewust worden van die vergankelijkheid een zinvolle wake-up call geworden voor hoe ik op dat moment in het leven sta. Ieder moment waarin de vergankelijkheid bewust door mij wordt waargenomen, laat me op dat moment beschouwen waar ik me dan aan hecht en waar ik me op dat moment van wil distantiëren.

Bewustwording an sich blijkt een grote veranderaar te zijn. En het heeft door de jaren heen tot meer tevredenheid in het moment geleid. Daarmee kan ieder vallend blad me een stukje bewuster laten leven voorbij het lijden. Neemt niet weg dat er nog ontelbare onbewuste momenten voorbij komen in mijn leven. Maar ach, ik heb nog een heel leven om te leren. Ja, ja, ook dat mag er zijn 🙂

Eenvoudig geluk

topsalade
Een topsalade leidt soms tot eenvoudig geluk

Eenvoudig geluk

Soms is het zo eenvoudig om je helemaal tevreden te voelen. Als ik daar op reflecteer dan zie ik dat het altijd weer met een balans op de 4 dimensies te maken heeft.

Vandaag begon het voor mij met wakker worden zonder wekker. Uitgerust aan het ontbijt en dan een webinar volgen waar ik in uitgedaagd wordt om eens verder na te denken over hoe ik de retraites en coaching verder in de markt wil zetten. Dan een stuk hardlopen en met de koude wind in mijn gezicht en deephouse op mijn oren de juist opgedane inspiratie verder laten bezinken.

Ga ik workshops geven? Wat kan ik direct en gratis aanbieden aan mensen waar ze direct wat aan hebben? Hoe laat ik hen dat weten? Ik weet het allemaal nog niet, maar het is fijne materie om te laten sudderen in mijn hoofd, terwijl het lichaam loopt langs de Noorderplassen. Om dan vervolgens thuis een fantastische salade* te maken en te eten en wat fijne mensen die ik lang niet gesproken heb te bellen. Dit alles doorspekt met een overstijgend gevoel van dankbaarheid voor het leven.

En als ik dan naar de inspirerende afspraken kijk die er vandaag en later deze week voor me liggen ontstaat er een lichtvoetig gevoel van geluk in mij.

Wat kan het leven toch eenvoudig fijn zijn.

*Recept

Hier het recept: wat romaine sla en een paar blaadjes spinazie (rauw) klein snijden. Zo ook een kwart komkommer, een flinke tomaat, 2 worteltjes (die van mij kwamen uit eigen tuin maar dat hoeft natuurlijk niet) en een flinke avocado. Verder toegevoegd: 2 gekookte eitjes, een klein stukje geitenkaas (verkruimeld) en zonnebloempitjes. Als verdere smaakmakers: een beetje mayonaise en honing.

Let’s dance!

Dansen in Club Lite
Dansen in Club Lite

Dansen!

Regelmatig is er voor mij slechts één manier om opgedane spanningen op fysiek, sociaal en emotioneel niveau volledig los te laten, namelijk door te bewegen. Denken, analyseren, reflecteren en praten zijn allemaal prachtig, maar niet altijd toereikend om weer in een volledig ontspannen zijnstoestand te kunnen komen. Het totale systeem moet de ruimte krijgen om zich op wat voor manier dan ook helemaal uit te leven. Soms werkt het om een berg te beklimmen, soms biedt hardlopen uitkomst, maar soms moet er gewoon gedanst worden!

Dus heb ik gisterenavond (Iradium) en vanmorgen (Ecstatic dance) lekker op blote voeten gedanst in mijn favoriete club van Amsterdam: Club Lite. En beide keren werd ik meegenomen op een reis.

Op reis in Club Lite

Gisteravond reisde ik op strakke – bijna techno – beats, via melodieuze en zweverige bruggen – die zich soms in hogere sferen lijken te bevinden – naar hoogtepunten in de drops en in de diepe baslijnen. De muziek heeft vele lagen waardoor bewegingen in geïsoleerde lichaamsdelen als vanzelf lijken te ontstaan. Bewegingen die vloeiend naar de andere delen overgaan.

Er zijn meerdere momenten dat ik mijzelf bewust werd als liefdevolle observator van de beweging die met de muziek door mij heen stroomt. Het lijf beweegt zoals het nooit eerder bewogen heeft en nooit meer zal bewegen. Het lijf wordt bewogen en ik heb niet het idee dat ik daar de leidende hand in heb. Iets beweegt mij en met dat bewegen ontstaat een ultiem gevoel van vrijheid, geluk en ontspanning. Na een paar uur is de energie op en met grote dank aan de DJ rijden we richting bed.

Als we om half tien wakker worden, is de eerste vraag: ‘Zullen we naar Ecstatic Dance gaan?’. Blijkbaar zijn we nog niet uitgedanst. ‘Iets’ moet nog geuit worden. En we gaan. De eerste klanken van DJ Martyn nodigen uit tot meditatieve vloeiende bewegingen en een naar binnen gekeerde sfeer bij de dansers die hier op zondagmorgen in stilte de zaal en de muziek delen. Maar Martyn is een meester in het opbouwen en de muziek daagt ons langzaam maar zeker uit tot het zoeken naar contact en een afgestemd samen dansen. Om ons uiteindelijk te leiden naar een extatisch dansende menigte die zich spontaan uit in oerkreten, in native American-achtige zangklanken en in breed lachende stralende gezichten die de bevrijding van het dansen weerspiegelen.

Wat er bevrijd wordt? Ik weet het niet. Maar het brengt niets dan goeds en de rust in mij is wedergekeerd.

Een oud patroon als groeikans

loesje-een-kans

Een oud patroon roept veel op

Oude patronen uit het gezinssysteem werden aangesproken vandaag. Een onschuldig startend telefoongesprek ontaardde in wederzijdse pijnlijke desillusies. Het vraagt grote helderheid van mijn waarnemende geest om niet mee te gaan in de direct ervaren emotionele vraag en om dicht bij mijn eigen waarde(n) te blijven.

Aan de ene kant is er de voelbare vraag om de pijnlijke emotie van de ander op de gebruikelijke manier op te lossen. Niet heel ingewikkeld voor me, dat heb ik immers een leven lang gedaan en daarmee wordt de angel uit de pijnlijke situatie van dit moment gehaald. Maar deze oplossing is niet duurzaam, want uiteindelijk ligt de oplossing niet in mijn handen. De emotie is immers van de ander en niet van mij.

Aan de andere kant is er de door de jaren van bewustzijn opgebouwde autonome zijnswijze die roept om bij mijzelf te blijven. Deze zijnswijze moet een beetje gebogen en verwrongen worden om de oude oplossing te kunnen bieden. De zijnswijze moet dus een beetje geweld worden aangedaan wanneer de gebruikelijke oude oplossing gevolgd wordt. En zij sputtert tegen.

Theorie van positieve desintegratie

Ik plaats het grofweg in het model van positieve desintegratie van Dabrowski dat ik van Lotte van Lith heb mogen leren. Een oud patroon in het systeem op level 1 speelt op in een laagje van mij. Ik ben zo bewust dat ik niet zomaar mee ga in de socialisatie en kom dus in een crisis op dit gebied terecht. Ik ken mijn eigen waarden op dit gebied, en wil de crisis daarom ontstijgen door volgens mijn eigen diepste waarden te handelen.

Een ieder is verantwoordelijk voor zijn of haar eigen emoties en ik hoef daar niets mee. Maar… tijdens de crisis switch ik van stijl met als uitersten een puberachtige boze stijl van verzet tegen het zich voordoende conflict, tot een begripvolle meta-participant die in vrede haar eigen waarden kenbaar wil maken en met compassie de ruimte aan de ander wil geven zonder er in mee te gaan. Ook schuld en schaamte geven acte de présence; waarom werk ik nu niet gewoon een beetje mee en ben ik niet wat aardiger voor de ander?

Ik switch en draai en woel door de kluwen van emoties en kan het geheel – vanuit andere laagjes binnen mij – ook af en toe nog van een afstand bekijken. De emoties laat ik stromen; de verscheurdheid, de boosheid, het verdriet, het verlies van een beeld van hoe die relatie is en de verwarring.

Helderheid en compassie

En al voelende en analyserende – met ook dank aan een liefdevol luisterend oor en het schrijven – ontstaat er helderheid.

Oude patronen zijn er, kunnen tot verwarrende momenten leiden en gaan weer voorbij. Zij zijn strenge leermeesters die in ieder persoonlijkheidslaagje weer een mogelijkheid tot persoonlijke groei kunnen bieden. De interne crisis is bezworen. Ik mag van mijzelf bij mijn innerlijke waarden blijven ook als de ander dat misschien niet heel fijn vindt.

Ik ontwikkelde zelfacceptatie in deze situatie. En daarmee is er ook weer de acceptatie van de ander en van het oude patroon. Dit heeft als  gevolg dat ik nu zeker weet dat ik later weer met compassie bij de ander aanwezig zal kunnen zijn.

Pijnlijke groeimomenten zijn vaak zeer waardevol en eindigen bij een succesvol doorlopen groeitraject – altijd liefdevol.

Waar blijft mijn tijd?

Bewust van mijn tijd
Bewust van mijn tijd

Vakantie en thuis tijd

Ik ben pas 48 uur terug in Nederland. Het voelt alweer zo vertrouwd; bijna alsof ik niet weggeweest ben. Vreemd is dat eigenlijk, dat ik een week weg kan zijn en volledig geïnspireerd kan raken, creatief kan zijn en oude bergen als nieuwe kan verkennen en dat ik 48 uur na terugkomst al haast niet meer kan terughalen hoe dat nu voelde. Dat kan ik natuurlijk een geslaagd in-het-hier-en-nu- zijn noemen, maar ik heb het idee dat dat het toch niet helemaal is.

Al reflecterende wordt het mij duidelijk dat ik de ‘tijd thuis’ heel anders geneigd ben in te vullen en te ervaren dan de ‘tijd elders’. Het is bijna alsof de ‘tijd elders’ van een andere orde is dan de ‘tijd thuis’. Dat is natuurlijk niet waar. Het is de vraag of tijd überhaupt wel bestaat, laat staan dat de tijd van een andere orde kan zijn. De meest voor de hand liggende verklaring lijkt mij, dat ik in de mij vertrouwde omgeving (‘thuis’), anders met het zijnsproces omga dan in een minder vertrouwde omgeving (‘elders’).

Bewust-zijn van alledaagse activiteiten

Wellicht herken je dit: als je op vakantie bent is het ineens heel gemakkelijk om je niet te bekommeren om binnenkomende post, om de boodschappen, het onderhouden van sociale contacten of wat dan ook jouw tijdrovende gewoonten zijn in het dagelijks bestaan ‘thuis’ en dat de dingen die je wel onderneemt – van lezen aan het strand tot een lange wandeling – zo ‘nieuw’ voelen dat ze een andere tijdsbeleving teweegbrengen.

Ik denk eigenlijk dat het te maken heeft met de mate van bewustzijn die ik heb tijdens mijn activiteiten. Alle nieuwe en uitdagende ondernemingen van ‘elders’ werden zeer bewust doorleefd en vervulden de dagen met als nieuw geclassificeerde ervaringen. Zodra ik terug ben rijg ik de activiteiten in de vertrouwde setting aaneen onder de classificatie ‘bekend’. Ik lijk ze op een lager bewust zijn te beleven. Vast een heel handig systeem van het menselijk mechanisme om met de vele prikkels die wij binnen krijgen om te kunnen gaan. Maar, ook wel jammer eigenlijk dat daardoor al die prachtige maar vertrouwde activiteiten minderwaardig lijken te worden.

Tijd dus om ook deze activiteiten meer bewustzijn te gunnen. Op dit manier kan ieder moment als een nieuwe ervaring geclassificeerd worden en voelt het leven nog mooier gevuld aan. Volgens mijn noemen ze dat in de Boeddhistische literatuur ‘leven vanuit de beginnersgeest’. Het schrijven van deze blog levert daartoe weer een nieuwe impuls.

Groeien naar authentiek leven en werken