Dankbaarheid

Oproep tot dankbaarheid

Vandaag een oproep tot dankbaarheid.

Waarom? Omdat dankbaarheid mij de afgelopen week overspoelde en omdat het zoveel positieve effecten heeft op gezondheid, geluk en relaties.

Positieve effecten

Een quote uit Psychologie Magazine.

‘Dankbaarheid wordt ook wel het paradepaardje van de positieve psychologie genoemd. De Amerikaanse psycholoog Martin Seligman, grondlegger van deze stroming, hield in 1998 een beroemd geworden speech waarin hij opriep meer onderzoek te doen naar wat mensen gelukkig maakt in plaats van naar psychische stoornissen. Sindsdien zijn er duizenden onderzoeken gedaan naar eigenschappen als doorzettingsvermogen, wijsheid, tevredenheid en zelfvertrouwen. Dankbaarheid springt daaruit, doordat ze zulke grote en duidelijk positieve effecten heeft op onze gezondheid, ons geluksgevoel en onze relaties.’

Het artikel beschrijft twee manieren om de dankbaarheid te trainen: bewust je zegeningen tellen en dankbare brieven schrijven.

Zegeningen tellen

Zeven dagen geleden startte het vieren van mijn negende lustrum op deze planeet. De fijne en frivole festiviteiten lieten zich niet in één dag vangen. M’n lief, vrienden en familie vergezelden mij in een meerdaags festijn. Dé dominante aanwezige tijdens deze dagen was ‘dankbaarheid’.

Dankbaarheid voor dit buitengewoon bijzondere en tegelijkertijd alledaagse en banale bestaan. Talloze aspecten ervan ontvingen spontaan mijn grootse gevoelens van dankbaarheid. Een zichzelf versterkende staat van zijn die voortduurt. Ik kan maar niet stoppen met het tellen van mijn zegeningen. Dankbaarheid voor;

  • De mij nabije magnifieke en machtig mooie mensen. Altijd in voor het lauweren van het leven op (on)conventionele wijzen.
  • Het feit dat ik na vijfenveertig jaar leven gezond en gelukkig ben en dat ik dat kan vieren.
  • De tijd en ruimte die mij gegund is om te doen wat ik belangrijk en fijn vind.
  • De korte contactjes en gemoedelijke gesprekjes in winkels, de sportschool, op straat et cetera.  Als blijmoedige en kwispelende  hondjes erkennen we elkaars bestaan en trippelen weer verder.
  • De – nog wat lauwe warmte van de – lentezon. Die mijn gezicht streelt in de achtertuin en onweerstaanbaar de katjes aan de bomen naar zich toe trekt.
  • De geur van het Markermeerwater in de achtertuin, die de belofte van de zwaardere zomerse algengeur al in zich draagt.
  • De teruggekeerde ganzen die zich zicht- en hoorbaar verschansen in het natuurgebied waarlangs ik loop.
  • De honden die elkaar na ruim 11 jaar samenzijn door de lente laten verleiden tot spelen in het net ingezaaide gras.

Ga er ook voor!

Zoveel om dankbaar voor te zijn. Zelfs als de omstandigheden niet optimaal zijn. Elke dag even bewust stil staan voor al die pracht in je leven. Laat je meeslepen in het spel van dankbaarheid en vergroot je eigen geluk.

‘Gelukkig is de mens die niet achter het geluk aanzit als achter een vlinder, maar dankbaar is voor alles wat hem gegeven werd!’
Phil Bosmans, Belgische pater en schrijver 1922-2012

Een andere inspiratiebron is het nummer ‘Gratitude’ van Lazy Hammock (zie hier de songtekst).

Intens leven

Kunst van Aegis Mario S. Nevado

Intens mens

Deze blog is voor de intense mens en voor hen die in relatie staan met die mens. Het tracht wat licht te schijnen op hoe omgang met intensiteit gemakkelijker kan worden.

Mijn verhaal: 200% leven

Zo lang ik me kan herinneren ervaar ik de wereld ‘intens’. Intens in de zin van: diep doorvoeld gepaard met een grote hoeveelheid beschikbare energie. Deze gevoeligheid gecombineerd met vitaliteit heeft zich op vele manieren in het leven geuit. Zo waren er de hartstochtelijke felheid en tomeloze drift. Maar ook grote gedrevenheid in zaken die er voor mij toe doen, ontroostbaar verdriet bij het aanschouwen van lijden. Een enorme bewegingsdrang, zich uitend in een  fanatiek beleden sportleven, wanhoop in relatief oplosbare situaties en diep bezielde liefde.

Toen ik jong was, vatte mijn moeder het goed samen: ‘Jij leeft voor 200%’. Dat klopt! En de gevoelsuitslag van de intensiteitsmeter gaat – in korte tijdspanne – van 100% negatief naar 100% positief.

Afwijzing van eigen intensiteit

Op zich niets mis mee. Maar de uitingsvormen van de intensiteit hebben over het algemeen een negatieve betekenis gekregen binnen mijn referentiekader. Zo gaat het vaak als je ervaart af te wijken van ‘de norm’. Misschien herken je dat op het gebied van je eigen ‘tekortkomingen/talenten’. Op subtiele wijze geeft je omgeving je mee dat je afwijkt van normaal en dan is er een grote kans dat je die afwijkingen als negatief gaat beschouwen. Ik vond dus ook dat ik mijn gevoeligheid niet moest laten blijken, minder fel moest zijn, minder fanatiek, rustiger en gelijkmoediger. Ik vind mijzelf ‘te’. En hoewel ik al veel manieren heb gevonden om mijn intensiteit sociaal geaccepteerd in te zetten, kan een grote schaamte en vluchtdrang mij overvallen als zij zichtbaar wordt voor anderen.

Relatief grote draaglast en kleine draagkracht

Een dergelijke intensiteit kan ook leiden tot ‘stress’ in relatief stressloze situaties. Hoe dan? Een handig model om dit te bekijken is het weegschaal model. Op de ene schaal ligt de ‘draaglast’ en op de andere de ‘draagkracht’ van de persoon. De draaglast wordt bepaald door de omgevingseisen. Dit kan uiteraard variëren van moment tot moment. Denk aan eisen binnen het werk, verwachte rol binnen het gezinsleven, behouden van status, gebeurtenissen in het leven, et cetera. De draagkracht is de weerbaarheid van de persoon. Hierin spelen persoonlijkheid, normen, behoeften, gezondheid en dergelijke een rol.

Het is niet verrassend dat een intens mens al snel een onbalans ervaart in draaglast en draagkracht. De draaglast hoeft niet ongewoon hoog te zijn, om de draagkracht te overschrijden. Onvriendelijke ontmoetingen kunnen leiden tot groot innerlijk tumult, een stervende kever op de weg kan tot intens verdriet over de wreedheid en het lijden in de wereld en de eigen rol daarin leiden. Dagelijkse dingen worden ervaren als een zware draaglast voor diegenen met beperkte draagkracht.

Moeiteloos intens

Uit bovenstaande blijkt dat er een paar oplossingsrichtingen zijn voor de intense mens om meer moeiteloos te leven.

  1. Gezonde uitingsvormen ontwikkelen

    Gezonde strategieën aanleren in de uiting van de intensiteit. Dit is een belangrijke stap om schade aan jezelf of relaties te beperken. Hier zijn vele persoonlijke wegen te bewandelen. Voor de een zal het van belang zijn de mond te leren houden. Terwijl de ander gebaat is bij het leren zichzelf te uiten in een niet passief-agressieve vorm. De een zal haar gevoel meer moeten laten spreken, terwijl de ander wat meer mag nadenken in emotionele situaties. Soms kan het benoemen van de innerlijke storm of het jezelf toestaan bepaalde emoties te uiten veel ruimte geven in de interactie.

    In mijn leven heb ik geleerd dat er waarde zit in het gedoseerd uiten van mijn innerlijke orkanen uit respect voor mijn gesprekspartner en mijzelf. Belangrijk hierbij is dat deze gedragsaanpassing niet plaatsvindt vanuit het verwerpen van de intensiteit, maar vanuit de wens om geen schade aan zichzelf of de ander toe te brengen.

  2. Stress factoren verminderen

    Hier gaat het om het terugdringen van stressoren om de balans tussen draaglast en draagkracht te herstellen. Ook hier zijn oneindig veel maatregelen die kunnen helpen. Van het wisselen van baan tot het anders inrichten van het huis. Van mediteren tot meer feesten. Het gaat om het maken van persoonlijke en bewuste keuzes die maken dat de te dragen last als lichter wordt ervaren. Maar de wereld is beperkt beïnvloedbaar. Al doende beseft de intense mens waarschijnlijk dat de wereld altijd iets zal aanbieden waarover intense gevoelens kunnen ontstaan. De wereld is immers een spiegel. Dit kan leiden tot frustratie, depressie of lethargie. Maar de meest constructieve wijze om hier mee om te gaan is het aangaan van de volgende oplossingsrichting.

  3. Acceptatie van de wereld inclusief jezelf

    Het leren accepteren van wereld zoals die nu is. En in die acceptatie van ‘de wereld’ ligt ook de acceptatie van het zelf besloten. Veranderdrang op dit gebied is namelijk zinloos en stressverhogend: je bent intens of je bent het niet en de wereld is zoals zij is. Verzet tegen al wat is, inclusief jezelf levert alleen maar extra stress op. Niet dat het makkelijk is om je hieraan over te geven! Maar het opgeven van verzet leidt tot een rust gegrond in acceptatie van wat is. Zoals ik al eerder heb beschreven hoeft deze acceptatie niet tot passiviteit te leiden. Acceptatie is het startpunt. Hier vandaan kan worden overgegaan tot actie om in de wereld te manifesteren wat ten diepste voor jou van waarde is. Dat is veel effectievere actie dan actie die voortkomt uit stress, boosheid, frustratie of verdriet. Hoe kom je daar? Zoveel zielen, zoveel wegen; mediteren, (auto)therapie, goede gesprekken met vrienden, analyses, stilte, coaching, het aangaan van confrontaties et cetera.

Intensiteit: een zegen

Als de ‘normale zaken des levens’ keer op keer een grote impact hebben, kan dat leiden tot een grote motivatie om de eigen ervaring eens nader te beschouwen. Op zoek naar een wijze om het leven ‘draaglijker’ te maken. Daarmee kan het dus een sterke drijfveer voor persoonlijke ontwikkeling op emotioneel en spiritueel gebied zijn. Persoonlijk ervaar ik dat moed nodig is om de strijd tegen jezelf en de wereld op te geven en over te gaan tot omarming. En ook om de eigen uitingsstrategieën te herzien.

Maar als het lukt, wordt de eigen intensiteit een zegen. Hoe mooi is het om het leven diep te kunnen ervaren, groots lief te kunnen hebben, overweldigend te kunnen beleven? Een diep vervuld leven kan ontstaan vanuit deze wijze van zijn. Mijn dankbaarheid voor mijn intensiteit is inmiddels groot.

Verder praten over dit onderwerp? Vraag een gratis kennismakingsgesprek aan.

 

Overtuigingsvol overtuigingsvrij

Verschillende perspectieven geven een verschillend beeld van ‘de waarheid’

Comparitie versus discussie

Afgelopen maandag mocht ik mijn gedachten weer scherpen tijdens een comparitie bijeenkomst van mijn loge van de vrijmetselarij. Tijdens een dergelijke bijeenkomst wisselen we van gedachten over een bepaald onderwerp, zonder dat we in discussie gaan.

Hét verschil tussen ‘van gedachten wisselen’ en ‘in discussie gaan’ is dat je elkaar in het eerste geval niet probeert te overtuigen van je gelijk en in het tweede geval wel. Een comparitie geeft weldadig ruimte voor het  in respect uitwisselen van ideeën over een bepaald onderwerp.

Perspectieven op leven en sterven

Maandag wisselden we van gedachten over ritueel werk rondom het sterven. Tijdens de bijeenkomst dwaalden we af naar ideeën over wat er tijdens het stervensproces gebeurt. Een aantal gesprekspartners bleken hier een helder beeld over te hebben. En over wat ons te doen staat tijdens ons leven. Ik luisterde met grote interesse naar hun denkbeelden, die zij door tientallen jaren van studie op allerlei gebied hebben vergaard. Ik hoorde het aan als opties, als mogelijkheden die ik nooit zelf had kunnen bedenken en die daardoor nieuwe perspectieven bieden op het leven en de daarbij behorende dood.

Perspectieven leiden tot ‘niet-weten’

En nieuwe perspectieven vergaren op het leven helpt mij in mijn persoonlijke en spirituele ontwikkeling. Nieuwe wijzen van naar de wereld kijken laten me namelijk telkens weer de relativiteit van mijn eigen denkbeelden inzien. Het dwingt me mijn eigen gedachten en theorieën te bevragen. Het helpt me om steeds weer in te zien dat mijn ideeën slechts voortkomen uit de situatie waarin ik me bevind.

Geboren en getogen in een specifieke cultuur, in aanraking gekomen met specifieke opleidingen en werk en in contact met specifieke mensen in mijn leven. Mijn gedachten lijken mij niets anders dan het product van het op mijn eigen wijze combineren van alles wat ik tot me neem en ervaar. En hoewel ik hierdoor gevormd wordt en een unieke plek in de wereld inneem, tracht ik bewust te blijven dat mijn gedachten en tijdelijke overtuigingen geen absolute waarheid bevatten. Dat een ander tot een andere ‘mix van ingrediënten’ kan komen en daarmee tot een andere waarheid probeer ik niet te vergeten. Dit bewustzijn geeft me de ruimte om flexibel in het leven te blijven staan, mijn eigen denkbeelden niet al te serieus te nemen en in harmonie met andersdenkenden te kunnen leven. En om het mysterie van het leven – de ultieme waarheid – van alle kanten te blijven onderzoeken, zonder het ooit te hoeven begrijpen.

Allergisch voor overtuigingen

Maar ik heb hier wat te leren. Want afgelopen maandag – terwijl mij interessante perspectieven op het leven werden geboden – voelde ik weer wat ik wel vaker voel als ik het idee krijg dat iemand sterk overtuigd lijkt te zijn van de waarheid van de eigen denkbeelden. En wat ik dan voel, kan ik het beste omschrijven als een allergische reactie.

‘Iets moet zo zijn, want…’

Het kan bijvoorbeeld zijn dat iemand zegt dat het wetenschappelijk is aangetoond en ‘iets dus zo moet zijn’. Of dat de oude wijsheidstradities het al 10.000 jaar zo beschrijven en dat ‘iets dus zo moet zijn’. Of dat wijze en begaafde mensen het zo hebben ervaren en dat ‘iets dus zo moet zijn’. Het argument maakt me eigenlijk niets uit, het feit dat iemand tot de conclusie komt dat ‘iets dus zo moet zijn’, roept bij mij weerstand op. En weerstand is altijd interessant, want daar valt wat te leren. Dit zo schrijvend kom ik tot de conclusie dat ik zelden tot de conclusie kom dat ‘iets dus zo moet zijn’. Meestal kom ik niet veel verder dan dat ‘iets dus een mogelijkheid is’ of ‘een interessant perspectief op het leven biedt’.

Het verblijven in een staat van ‘niet-weten’ is blijkbaar essentieel voor mij. En het aanbod van een groot scala aan verschillende denkbeelden brengt me niet tot een persoonlijke overtuiging, maar houdt me juist op het pad van de onwetende. Zie hier het belang voor mij van het wisselen van gedachten met wie dan ook.

Waarom geen recht op overtuigingen?

Maar waarom reageer ik dan zo allergisch op hen die besloten hebben wél te weten? Of die antwoorden op levensvragen zoeken in buiten hen zelf gelegen bronnen omdat die betrouwbaar worden geacht? Uiteraard heeft een ieder recht op zijn eigen overtuigingen. Wie ben ik om te zeggen dat iemand dat recht niet zou hebben? Telkens ervaar ik echter weer diep in mij dat ik een overtuiging heb dat iemand geen overtuiging mag hebben. Best hypocriet. En een hardnekkig trekje. Zodra iemand een sterke overtuiging verkondigt, gaan mijn nekharen een beetje overeind. Waarom?

Behoefte aan harmonie?

In eerste instantie dacht ik dat het mijn behoefte aan harmonie is, die me hier in de weg stond. Mijn vermoeden is namelijk dat het samenzijn van mensen over het algemeen harmonieuzer is als er geen sterke overtuigingen aanwezig zijn. Als een ieder verblijft in een ruimte van ‘niet-weten’ dan is het een vreedzaam samen zijn. Als er ‘weters’ in de kamer zijn, dan opent zich een arsenaal aan mogelijkheden om de harmonie te verstoren. Tegenover elkaar staan, elkaar proberen te overtuigen, onbegrepen voelen, alleen voelen, niet erkend voelen, et cetera.

En ik doe daar aan mee! Want als iemand een denkbeeld met volle overtuiging inbrengt, dan heb ik de neiging om daar andere denkbeelden tegenover te zetten. Niet als een zekerheid, maar als een mogelijke andere optie, waarvan ik niet weet of ze waar zijn. Ik ervaar de behoefte om de open ruimte rondom een thema te ‘verdedigen’. Ik kan het blijkbaar slecht verdragen als er stellingen op tafel liggen over ‘hoe iets is’ en wil dat weer terugbrengen in een staat van ‘hoe het mogelijk zou kunnen zijn’. Maar uiteraard brengt mijn opstelling in een dergelijke discussie een verdere verdeeldheid tot stand: mensen voelen zich in de verdediging gedrukt en neigen naar sterkere stellingname. Ik begrijp hen immers niet, laat hen alleen staan, zit fout, erken hen niet, et cetera. En zo versterk ik het (subtiele) lijden in de mens door de verdeeldheid te vergroten.

Zelfveroordeling!

‘Behoefte aan harmonie’ was dus mijn reactie in eerste instantie op de vraag waarom mijn nekharen rijzen zodra iemand een sterke overtuiging verkondigd. Het klinkt als een plausibel verhaal, maar als ik kritisch kijk naar wat ik doe, geloof ik mezelf niet helemaal.

Eigenlijk verdedig ik mijn gewenste staat van niet-weten naar mensen om me heen. Ik probeer hen ervan te overtuigen dat zij geen overtuigingen zouden moeten hebben. En de behoefte aan verdedigen op een manier die aansluit bij de omgeving, ontstaat over het algemeen als je zelf niet helemaal overtuigd bent dat het goed is zoals je bent. Blijkbaar ben ik er zelf nog niet helemaal van overtuigd dat ik overtuigingsvrij en ‘onwetend’ mag zijn in een wereld gevuld met overtuigingen! En ik probeer de wereld om mijn heen ervan te overtuigen dat dat toch echt de beste manier van zijn is. Een onwaarachtige (re-)actie natuurlijk, ik kan mijn energie beter steken in het zelf in vrede zijn met mijn niet-weten. En dát dan in de wereld zetten.

Bewust zijn tot verschillen oplossen

Weer een stapje verder in de bewustzijnsgroei op dit gebied. En net als met alle persoonlijke ontwikkeling weet ik wat me nu te doen staat. Deze zelfveroordeling bewust en liefdevol aanschouwen en de ruimte geven. Niet wegduwen en er niet in mee gaan. Hiermee – weet ik inmiddels uit ervaring – zal een verschuiving gaan plaatsvinden. Net zo lang aanschouwen tot ik zonder enig innerlijk conflict de ‘weters’ en ‘niet-weters’ dezelfde ruimte kan geven. En hen dus niet meer als ‘verschillend’ ervaar. En daarmee neemt de harmonie in mijzelf toe en zal de harmonie om mij heen toenemen. Wat is het toch eigenlijk eenvoudig als je je eenmaal bewust bent van iets!
🙂

Overgave, zelfacceptatie en zelfvertrouwen

Zijn in overgave

Loslaten van schijncontrole

In een eerdere blog schreef ik al dat ik op 1 juli 2016 startte met een sabbatical. Weer een stap richting bewuste overgave aan het leven. Schreeuwerige overtuigingen – die het goed met me voor leken te hebben – trachtten mij te weerhouden van deze stap richting mijn vermeende ondergang. Stoppen met werken zoals ik dat deed, leek het begin van de weg die eindigde in de goot.

Inmiddels ben ik 7 maanden op weg en doe ik dingen die passen; coaching, retraites en af en toe een workshop of heidag begeleiden. Dit alles zonder enig idee te hebben waar het naar toe gaat. Dat wist ik voorheen natuurlijk ook niet, maar ik had wel het schijngevoel van controle.

Subtiele overgave: van angst naar zelfacceptatie

En wat ik zo interessant vind, is dat de overgave aan het leven steeds subtielere vormen aanneemt. En dat gaat op een heel andere manier dan ik had gedacht.

Ik had het beeld dat het om de ‘grote overgave’ ging. De overgave die ik in de eerste alinea beschreef. De grote stappen die ik moest maken om uit mijn normale controlepatronen te komen en in de ‘stroom van het leven’ te stappen. Stappen die met angst gepaard gaan. Maar er blijken steeds verfijndere vormen van overgave te zijn, die pas de ruimte krijgen als de grote angst overwinnende vormen vanzelfsprekend geworden zijn.

Het lijkt alsof het steeds minder gaat om het overwinnen van angst en steeds meer om het laten groeien van zelfacceptatie (of ‘zelfliefde’). De angst verdwijnt uit het leven.

Van human doing naar human being

Een praktisch voorbeeld. Mensen vragen me: ‘Maar wat dóe je dan de hele dag?!’ En een half jaar geleden vond ik dat een hele relevante vraag. We gedragen ons immers het grootste deel van ons dagelijks bestaan als ‘human doing’ in plaats van als ‘human being’. In het begin had ik ook nog een soort gevoel van moeten verantwoorden richting de ‘human doingness’ en beantwoordde ik deze vraag met sociaal verantwoorde activiteiten; vakantie, elke dag sporten, een website bouwen, retraites organiseren, sociale contacten verdiepen et cetera. Al die fijne activiteiten waar ik nu tijd voor heb. En het is waar, ik dóe al die dingen.

Maar daarnaast is er ook heel veel ‘zijn-tijd’. En langzaam maar zeker bemerk ik dat ik steeds meer human being wordt. Ik hoef steeds minder te doen om helemaal tevreden en gelukkig te ‘zijn’. Het is alsof er een soort onvoorwaardelijke acceptatie van mezelf in ieder moment ontstaat, ongeacht wat zich voor’doet’ in dat moment. En de behoefte om verantwoording af te leggen verdwijnt. En daaruit volgt overgave aan allerlei kleine momentjes.

Duizenden momentjes van overgave

Bijvoorbeeld een plan dat in duigen valt doordat er iets anders doorheen komt. En daar dan helemaal vrede mee hebben, omdat ik het niet in de hand hoef te hebben. Of onverwachte ontmoetingen die een spiegel opleveren van een scherp kantje van me. En dan in staat zijn om me over dat kantje te verwonderen en het helemaal te omarmen. Gewoon te denken: ‘Kijk nou, ook dát ben ik.’ Of dansen op een dansvloer en volledig opgaan in de muziek en me niets aantrekken van wat mijn mededansers daarvan denken. En zo zijn er duizenden momentjes die niet spectaculair zijn, maar die me laten merken dat ik mijzelf volledig begin te accepteren. En dat ik daardoor anders ‘doe’ en anders ‘ben’ (of anders ervaar) dan voorheen.

Vrede met wat is en met mezelf

Zo beschouwt, heeft de overgave dus twee kanten: vrede hebben met wat zich – buiten mijn controle om – voordoet én mezelf meer laten zien zoals ik ben. Alsof er een verschil is…

Eerder schreef ik: zelfreflectie is alles. Met dat uitgangspunt in gedachten, denk ik dus dat ik eigenlijk meer en meer mijzelf accepteer, en dat ik de reflectie van acceptatie terug zie in alles in de wereld. En die reflectie van acceptatie in de wereld noem ik overgave. Het op ieder moment vrede hebben met wat is. En dan maakt het niet zoveel meer uit wat ik doe of wat er gebeurt.

Zelfacceptatie = overgave = zelfvertrouwen?

Zelfacceptatie en overgave – of het loslaten van controle – gaan blijkbaar hand in hand. Misschien is werkelijke overgave wel synoniem aan zelfvertrouwen. Het vertrouwen dat het altijd wel goed is met me, wat er ook gebeurt. Hierdoor leiden steeds minder momenten tot interne spanning en steeds meer momenten worden beleefd in volledige ontspanning. Het is een lange weg, maar het is de moeite meer dan waard.

Geen indruk maken

Wat voor indruk wil ik maken?

Het imago dat je bedenkt en leeft

Een thema dat de laatste tijd opkomt in gesprekken die ik voer, is het thema van het imago dat we in de wereld zetten. Een imago dat we in ons hoofd creëren en dat we vervolgens in ons leven tot uitdrukking brengen. Soms hebben we daar last van. Met name bij veranderingen in ons leven.

Drie uitspraken helpen mij om me bewuster te worden van dat imago en het zo af en toe eens wat af te laten brokkelen. Dit levert ontspanning en zelf-compassie op. Daarom zet ik ze maar eens op een rij:

  1. Wat zou ik doen/zeggen als ik geen indruk hoef te maken?
    En hulpmiddelen daarbij:
  2. Ik ben pas echt vrij als ik de ander vrij laat om over mij te denken wat hij wil
  3. Als ik ‘absoluut eerlijk’ ben naar mezelf, wat ben ik nu dan aan het doen?

Wat als ik geen indruk hoef te maken?

Een tijdje terug las ik een zinnetje met de volgende strekking: ‘Wat als je geen indruk hoeft te maken?’ Het bewoog iets. En sindsdien draag ik die vraag met me mee als een soort mantra in een vakje in mijn achterhoofd. Telkens als ik in een gesprek of in anticipatie op geplande werkzaamheden of activiteiten spanning voel, gaat het luikje van dat vakje open. ‘Wat zou ik doen en hoe zou ik reageren als ik geen indruk hoef te maken?’

Normen en niet alles laten zien

De nuchtere lezer denkt nu: ‘Je hoeft toch ook geen indruk te maken?’ En ergens weet ik dat natuurlijk ook wel. Het is alleen jammer dat ik dit op vaak vergeet. En dan denk ik dat ik alles goed – liefst perfect – moet doen. Dat ik volledig moet zijn. Dat ik duidelijk moet zijn. Nou ja, je kent ze wel, al die dingen die je doet om een bepaalde indruk te maken. Grote kans dat die van jou er heel anders uitzien dan die van mij. Er zijn namelijk zoveel normen in onszelf. En daarnaast zijn we er meestal diep van overtuigd dat we niet alles wat in ons leeft kunnen laten zien. Dan loopt het namelijk slecht met ons af… Dat leven volgens het pakketje aan normen en het verbergen van de volgens ons ‘verwerpelijke stukjes’ leiden samen tot gedrag waarmee we een zekere indruk achterlaten.

Vertrouwde continuïteit

Net als altijd is het heel nuttig dat we dit zo doen. Het is niet voor niets ontstaan. Het is gedurende ons hele leven getest en als het goed is, is het precies het pakketje waar we ons bekend mee voelen. Het hoeft niet eens de leukste reacties te geven. Nee, gewoon de bekende reacties. We hebben onszelf geleerd dat – als we de ons bekende indruk maken –  anderen en wij zelf dan redelijk voorspelbaar reageren. Ze zijn bijvoorbeeld aardig tegen ons. Of ze bewonderen ons. Of ze beschermen ons. Of worden juist op een voorspelbare manier boos, weren ons af of nemen afstand van ons. En wij kunnen daar dan weer op de voor ons geijkte manier op reageren. Van blij tot ongelukkig en van rustig tot panisch. Want ‘zo zijn we nu eenmaal’.

Door het maken van die bepaalde indruk, maken we de wereld een stukje voorspelbaarder, en krijgen we iets dat ons bekend voorkomt. Van afwijzing tot omarming, van liefde tot boosheid, je kan het zo gek niet bedenken of we creëren het in ons bestaan. Het voelt vertrouwd en geeft een idee van continuïteit in onszelf en in onze wereld.

Niks mis mee?

Niks mis mee, toch? Nee op zich niet. Behalve dan dat je jezelf én de ander een beetje voor de gek houdt.

Jezelf

Jezelf, omdat je waarschijnlijk negen van de tien keer niet door hebt dat je jezelf in bochten wringt om je imago in stand te houden. En dat kan leiden tot stress, vermoeidheid en onvrede met jezelf.

De ander

De ander, want al dit indruk maken heeft tot gevolg dat je de ander onbewust een beetje bedriegt. De ander weet eigenlijk niet precies wie hij voor zich heeft. Je bent niet helemaal eerlijk. Eigenlijk manipuleren we elkaar allemaal een beetje.

Misschien heb je mensen om je heen de ‘authentiek’ overkomen, waarbij je het gevoel hebt dat er weinig verborgen blijft. Over het algemeen voelt dat als een prettig contact, waarin ook jij ruimte krijgt om meer ‘jezelf te zijn’ zonder dat daar een negatief oordeel op zit. Oftewel: je hoeft minder indruk te maken en kunt er gewoon zijn. Relaxed!

Overigens kan het ook prima zijn om het indruk spel met elkaar te spelen: we zeggen dat alles goed is en we spelen lekker ons potje volleybal. Daar komen we ten slotte voor. Maar relaties kunnen dieper worden naarmate betrokkenen bereid zijn minder indruk te maken. Eigenlijk neem je de ander dan serieuzer en accepteer je hem meer: je geeft hem de vrijheid om van je te denken wat hij wil en zich te gedragen zoals hij wil. En niet zoals jij vindt dat hij moet denken of zich moet gedragen.

En dan?

Dus je hebt het stressvolle moment of een vastgelopen relatiepatroon. Stel dat je de ruimte creëert om jezelf dan de vraag te stellen: ‘Wat zou ik doen en hoe zou ik reageren als ik geen indruk hoef te maken?’ Dit vraagt natuurlijk een stukje bewustzijn voordat je handelt. En dan, dat je de keuze maakt om niet voor het ‘normale indrukwekkende gedrag’ te gaan.

Waar ga je dan wel voor? Je zou natuurlijk je best kunnen doen om een andere indruk achter te laten. Maar mijn tip zou zijn om te proberen te laten zien of te horen wie je zelf werkelijk bent.  Dat klinkt simpel en dat is het soms ook en soms niet…

Bewust-zijn en lef

Dan zul je dus eerst bewust moeten worden van wat je op dat  werkelijk in de wereld wilt zetten. Als je goed let op wat je voelt op dat moment, dan zul je zien dat dat steeds duidelijker wordt.

Misschien wil je je kwetsbaarheid tonen, waar je je anders groot houdt. Of wil je om hulp vragen waar je het anders alleen oplost. Of is het tijd om grenzen aan te geven, waar je anders over je heen laat lopen. Of dien je eens te volgen, waar je anders leidt.

De uitvoering vraagt lef. Jezelf ‘blootgeven’ in plaats van ‘indruk maken’ leidt namelijk tot onvoorspelbare reactie van jezelf én van de ander. En dan rijst de vraag: kan ik omgaan met iedere reactie die ik krijg? Misschien heb je in het verleden pijnlijke ervaringen opgedaan met dat wat je werkelijk in de wereld wilt zetten en ben je daarom indruk gaan maken.

Het kan zijn dat je angst en weerstand voelt op het moment dat je dit wilt uitproberen. Misschien verwacht je dat de relatie met de ander blijvende schade op gaat lopen als je stopt indruk te maken. Je imago bij de ander kan veranderen en de imago-schade in je hoofd kan heel beangstigend zijn. De gedachtegang is namelijk als volgt: ‘Als ik dát laat zien, dan vindt hij mij zeker niet meer leuk. Of dan neemt zij mij nooit meer serieus. Of dan val ik echt door de mand. Of… vul zelf maar in.’ We hechten veel waarde aan onze gepercipieerde status, dus het is echt spannend om dit te doen.

De ‘schade’ is kleiner dan de opbrengst

Wellicht een kleine geruststelling. Het zijn de stukken waarvan je zelf denkt dat ze niet acceptabel zijn die je niet wilt laten zien. De ervaring leert dat de ander veel minder moeite heeft met het accepteren van die delen dan jij. Sterker nog, het zou zo maar eens kunnen dat jij denkt dat die ander het niet ziet, terwijl de ander het allang door had. We kennen toch allemaal wel zo’n ‘arrogante jongen’ waarvan we weten dat hij eigenlijk heel onzeker is? Dus vaak is jouw imago verandering voor de ander een stuk minder groot dan dat het voor jezelf voelt. Het eerlijk delen en daarmee met de ander leren omarmen van de delen die je nu afwijst, leidt tot volledige zelfacceptatie. En dat leidt weer naar een ontspannen en gelukkig leven.

Vrijheid en absolute eerlijkheid

Maar ja, er is een risico dat die ander slechter over je gaat denken. Dat je daalt in aanzien. En dat brengt me bij een andere uitspraak die een paar jaar geleden op mijn pad kwam: ‘Je bent pas vrij als je iedereen vrij laat om van je te vinden wat hij wil’. En zo vrij zijn we vaak nog niet. Het is toch wel fijn als men je aardig, leuk, grappig, wijs, goed, creatief, sportief, mooi, [vul hier jouw woord in]  vindt. Het is fijn als anderen ons verhaal over onszelf bevestigen. Ook dat geeft zekerheid en verminderdt angst. En dus is het voor onze gemoedsrust belangrijk om de gedachten die de ander over ons heeft te beïnvloeden. En dus blijven we indruk maken.

Maar hiermee beperken we ons zelf. Adyashanti – een Amerikaanse spirituele leraar waar ik veel van geleerd heb, schreef een boek ‘The end of your world‘. Hierin zegt hij dat ‘absolute sincerity’ een belangrijke eigenschap is om tot spirituele ontwikkeling te komen, lees tot vrijheid te komen. Het gaat om radicale eerlijkheid. Ten eerste naar jezelf. Het kan een uiting van ‘absolute sincerity’ zijn dat je aan jezelf toegeeft dat je bezig bent om ‘indruk te maken’. En mettertijd kun je volledig eerlijk worden over wat er in je leeft richting de ander. Met al je angsten, kwetsbaarheden, uitbundigheden, stralende pracht, kracht en afhankelijkheid. Alles.

Een mooie methode om hierin te oefenen volgens Adyashanti is de ‘inquiry’. Maar daar volgt nog wel eens een aparte blog over.

Samengevat

Hoe dan ook mijn ervaring is dat je je vrijheid en geluk kunt vergroten door: geen indruk te maken, de ander vrij te laten in zijn denken over jou en absoluut eerlijk te zijn.

Succes!

 

Leven als oefening in overgave

Moodboard. Ik heb duidelijk zin in het komende jaar!

Een sabbatical van twee jaar

Op 1 juli 2016 startte ik mijn sabbatical. De planning is dat deze duurt tot juli 2018. Ik ben dus op een kwart.

Ik koos een tweejarige sabbatical, omdat het een tijdsspanne betreft die voor mij totaal niet te overzien is. Hierdoor kan ik werkelijk niet bedenken wat ik in die tijd of na die tijd ‘voor nuttigs ga doen’. Het is dus een dwingende situatie om werkelijk los te komen van het bedachte en geplande leven. Een situatie waarin ik het levensexperiment van  ‘niet-weten’, onzekerheid, overgave en het volgen van het hart ten volle kan beoefenen. En wie weet stop ik daar nooit meer mee.

Stoppen was het lastigste proces

Een ieder die mij een beetje kent, vermoedt waarschijnlijk dat het voor mij geen eenvoudig proces was om te stoppen. Werken als ‘succesvolle ZZP-er’ gaf mij het gevoel iets goeds te kunnen doen voor de mensen met wie ik werkte, het gaf mij (financiële) zekerheid, succesbeleving, status en onafhankelijkheid. Maar ook was er de  stress, controledrang en ervaring van zinloosheid. Blijkbaar is het voor het voor ervaren van zingeving essentieel om ieder moment uit het hart te kunnen (be)leven. En als de zingeving verdwijnt is er eigenlijk geen keuze meer, stoppen werd een noodzaak. Als ik terugkijk ben ik eigenlijk al 7 jaar aan het vertragen en langzaam aan het toegroeien naar het stoppen. En hoe eng het ook is, het leven is mij te dierbaar om het in zinloosheid door te brengen. Toen ik eenmaal het besluit had genomen om te stoppen, kon de overgave starten. En de nieuwsgierigheid naar welke deuren zich zullen openen.

Een staat van niet weten

Dus heb ik mij bewust over gegeven aan een staat van niet weten.

Een staat van niet weten wat nu precies mijn identiteit is als ik niet iets ‘gedefinieerds’ doe. Aan niet weten wat mijn waarde is voor de ander als ik ‘alleen maar (afhankelijk) ben’. Een staat van niet weten of ik financieel nieuwe kansen zal krijgen. Van niet weten of ik mijzelf op deze manier als ‘succesvol’ zal kunnen ervaren. Aan werkelijk niet weten hoe het leven zich zal ontvouwen. Diep van binnen wist ik natuurlijk altijd al dat we dat allemaal nooit weten. Maar dagelijkse patronen, activiteiten en werk leveren prachtige grond structuren waarmee we de schijnzekerheid van weten en controle in stand houden.

Ruimte

En wat een ruimte ontstaat er als je stopt met iets dat niet meer bij je past!

De invulling van deze ruimte is tot nu toe boven verwachting mooi. Ik heb van de zomer de Pyreneeën van west naar oost – deels alleen – doorlopen, heb een nieuwe website en Facebook pagina voor Onesta gemaakt, ben gestart met het creatieve proces van bloggen, heb een eerste retraite gegeven, heb uitbundig gefeest met de lieve mensen om me heen en heb prachtige gesprekken gevoerd en ontmoetingen gehad. Het leven ontvouwt zich als een waardevol, verbindend, feestelijk en diep betekenisgevend proces.

Honger naar meer

In de ruimte en ervaring ontstaat ook een honger naar meer. Een honger naar verdere verdieping en groei in persoons-overstijgende zin in plaats van groei in sociaal-psychologische zin . Noem het een honger naar verdere spirituele groei. Maar zoals voor alles, ligt ook hiervoor de toegangspoort in mijzelf. Ik vermoed dat onvoorwaardelijke zelfacceptatie de sleutel is tot het kunnen ervaren van diepe persoons-overstijgende zingeving. De voorproefjes die ik daarvan had, smaken uitstekend! Als ik me in zelfacceptatie bevind, kan ik namelijk met betekenisgeving in het moment bewust aanwezig zijn. En dus kan ik me volledig verbinden met een ieder die dan in mijn bewustzijn is en doet synchroniciteit zich voor. De ervaring hiervan is persoons-overstijgend.

Oefentuinen

En om verder te kunnen experimenteren met volledige overgave aan het leven, is er behoefte aan oefentuinen.

Van mijn lief kreeg ik een jaartraining bij de Vrouwenvallei cadeau . Een training vol methoden waarvan de namen de weerstand in mij deden oplaaien. Shaktidans, venusyoga, jade ei, qi belly. Niet echt dagelijkse kost voor mij en mijn over ontwikkelde denk- en planvermogen. Echter, de training is wel gekoppeld aan bewustzijnsgroei en het in de wereld zetten van concrete zaken. En die combinatie van werken met vrouwelijke én mannelijke aspecten, sprak me zeer aan.

Plan van je verlangen

Dus verscheen ik afgelopen vrijdag met dertien andere vrouwen aan de start van deze jaartraining. We werden drie dagen intensief aan het werk gezet om het zelf bewustzijn in contact te vergroten, zodat keuzemogelijkheden in iedere (sociale) situatie toenemen.

Daarnaast werden we gericht in contact gebracht met ons diepste verlangen. Een mooi boek dat bij dit proces ondersteunt is ‘Het plan van je verlangen’. Het is fijn om intensief aan de slag te zijn met verschillende werkvormen en om al het ervaren ook om te zetten in concrete focus voor dit jaar. Meditaties, zelfonderzoek (inquiry)qi gong, bewegen op muziek en ademhalingsoefeningen komen aan de orde. We verbinden ons op verschillende lagen met onze diepste verlangens door ze op veel verschillende manieren te spuien. We spreken ze uit, laten ze klinken, geven ze vorm, doorvoelen ze volledig en laten ze tot maken ze zichtbaar in een ‘moodboard’ (zie hierboven). Na drie dagen voel ik me hecht verbonden met het verlangen om mijn ongebegrensde liefdevolheid bewust verder in de wereld te zetten.  Ik ben dankbaar voor de ruimte die deze vrouwen mij laten ervaren en het is mooi om te voelen hoe er in openheid en in verbinding geleefd en geleerd wordt.

Er komen nog andere oefentuinen bij dit jaar. De tantra-retraites die we dit jaar gaan doen, de onbegrensde liefdevolle relaties in mijn leven en allerlei vormen die ik nu nog niet kan bedenken, maar die zich  hoogstwaarschijnlijk zullen gaan manifesteren. Wie weet wat de intentie ‘onbegrensd en liefdevol aanwezig zijn’ gaat brengen. Ik kijk reikhalzend uit naar het komende jaar.

 Zelfacceptatie is alles

Zelfacceptatie is alles. Zo simpel en complex lijkt het me nu na dit intensieve weekend te zijn. Ik voelde zaterdagavond al hoe de veranderingen in mijn houding tot mijn ‘zijn’ zichtbaar worden in de flow van de blote voeten dans bij Nataraj. Het voelt plotseling heel eenvoudig om ‘te zijn’. En dat verandert alles.

Ik zie ernaar uit om dit onbegrensd liefdevol kijken naar mijzelf als normale staat van zijn te gaan ervaren. Zodat ik ook onbegrensd liefdevol kan zorgen voor mijzelf en uit de band springen. En zodat ik onbegrensd liefdevol kan zijn naar de mensen om me heen. En naar de wereld om me heen. Er is immers geen grens meer in het onbegrensd zijn en daar wordt alles een beetje beter van.

En dan vanuit die houding coachen, retraites geven en… wat zich dan ook aandient. Ik heb nú al zin om dit met iedereen (die er op zit te wachten :-)) te delen! Gelukkig nieuwjaar!

Het nut van tienerhelden

George Michael

George Michael is op 53-jarige leeftijd overleden. Zijn overlijden doet me realiseren dat er in mijn tienerjaren drie artiesten waren die me precies op het juiste moment iets boden, me raakten en troosten. Alle drie zijn ze niet langer van deze wereld. Dat overdenkend, realiseer ik me dat zij mij als tiener in contact brachten met een potentiële wereld in mij. Met verlangens, intenties, diepe realisaties, die nog onvoldoende bewust waren om op rationele wijze herkend te worden. Maar op gevoelsniveau werden ze aangeraakt. Een eerste prille kennismaking. Het zou nog vele jaren duren voordat ze tot volle wasdom zouden komen. Als tiener kon ik via hen even – als door een sleutelgat – het potentieel van mijn innerlijke landschap aanschouwen.

Hoop

Mijn eerste held was Patrick Swayze in de film Dirty dancing toen ik 15 was. Ik kan me een middag herinneren waarin een vriendin en ik de film drie keer achter elkaar keken. We konden hele delen van de tekst mee spreken. Het eenvoudige verhaal van het tienermeisje dat uit haar hoekje gehaald werd om te stralen was onweerstaanbaar in mijn sombere tienerhoekje. Het was voor mij onmogelijk om me zelf te redden op dat moment en de behoefte aan een held die mijn mogelijkheden zou zien en zou laten stralen was groot. Ik realiseerde me in 2009 wat een troost deze film voor me geweest is. Het nieuws dat Patrick Swayze op 57-jarige leeftijd overleden was, riep intense herinneringen van ruim twintig jaar eerder op.

(H)erkenning

Net iets later was het Queen met de gepassioneerde zang van Freddy Mercury die me raakte. Ik kan me nog een scène in Rome voor de geest halen. 16 jaar denk ik, op schoolreis. Met mijn walkman op mijn hoofd staarde ik uit het raam van het aftandse jeugdhotel, waar de kaiserbrötchen zo hard waren dat een klasgenoot er een tand op brak. De drukke stad met honderden scootertjes trok onder mij aan me voorbij. De stad, het programma van de schoolreis, de mensen uit mijn klas; ze leken een realiteit uit een andere wereld. ‘Another one bites the dust’ klonk de afgemeten stem van Freddy. Het competitieve, eindigende en zinloze element dat ik zo op een afstandje in het leven ervaarde werd door de tekst en zijn stem volledig erkend. Het bood troost: alsof er in ieder geval íemand was die me begreep en mijn wereld kende. En dat loste dan weer een stukje eenzaamheid op.

En dan een paar jaar later ‘the show must go on’. Het nummer dat een jaar voor Freddy’s overlijden opgenomen werd. Het nummer spoorde me aan door te gaan met mijn persoonlijke show als ik dacht dat ik ‘vast zat’.

En dan dat kleine stukje geweldige maar vreemde tekst er in: ‘My soul is painted like the wings of butterflies. Fairy tales of yesterday will grow but never die. I can fly, my friends.’ Kippenvel en balsem voor mijn ziel aan het eind van mijn tienerjaren. Frustrerend ook, dat Radio Veronica altijd dit stukje uit het nummer knipte om het te verkorten. Hij was pas 45 toen hij in 1991 overleed.

Zaden voor later geïntegreerde wijsheid

En dan nu George Michael. Mijn derde en laatste jeugdartiest. Ik begon hem eigenlijk pas goed te vinden na Wham!. Toen hij zijn CD ‘Faith’ en daarna ‘Listen without prejudice’ uitbracht. En dan met name het laatste nummer, waar een dierbare vriend me laatst weer op wees: “Waiting (Reprise)”. 

Well there ain’t no point in moving on, until you’ve got somewhere to go
And the road that i have walked upon,
well it filled my pockets and emptied out my soul.
All those insecurities that have held me down for so long
I can’t say i’ve found a cure for these
But at least i know them, so they’re not so strong.
You look for your dreams in heaven
But what the hell are you supposed to do
When they come true?

Een pleidooi voor het stellen van doelen in en niet buiten jezelf en je bewust zijn van je eigen onzekerheden. Hoewel ik het belang hiervan (h)erkende op mijn achttiende, heeft het me nog heel wat jaren gekost om dit ten diepste te integreren in mijn eigen leven.

Dankbaar en een laatste les

Ik ben dankbaar voor het talent dat ze op zo’n eigen wijze in de wereld manifesteerden. Uiteraard zag ik slechts mijn beeld van hen. Een beeld dat me op dat moment liet ervaren wat nodig was.

Wat me er nu nog in raakt, is dat hun succes mijn inspiratie was, maar (deels) hun ondergang. Dat zet mij aan om het eigen talent op unieke wijze in de wereld te zetten. En op een authentieke wijze, zodat de ‘grond onder de voeten’ voelbaar blijft.

 

Tijds- en werkelijkheidsbeleving

Tijdsbeleving: lijn of doorprikbare bubbel

Authentiek en bewust begeleiden

Afgelopen weekend stond voor mij in het teken van een nieuwe manier van tijd en daarmee het leven ervaren. Ik begeleidde samen met Marloes een retraite. Het programma, de locatie, de kamers, alles was klaar om met elkaar tot beleving over te gaan. Wij als begeleiders hoefden alleen nog maar ‘aanwezig’ te zijn.

En dat is waar ik mijn aandacht op richtte. Mijn intentie was om transparant en solide aanwezig te zijn. Vanuit volledig bewustzijn. Vanuit alle vertrouwen in het leven dat ik in me heb. Geen muurtjes, geen professioneel masker, geen streven naar een eindresultaat. Alleen een volledig en bewust aanwezig zijn in dienst van dat wat zich aandient bij een ieder.

Nog nooit eerder heb ik op zo’n volledig authentieke en aanwezige manier een groep begeleid.

Werkelijkheid structureren

Alles is hierdoor veranderd. Ik heb mijn gedachten eens laten gaan over wat dat ‘anders’ nu precies is.

Richtlijn

In de oude werksituatie – als ‘procesbegeleider’, in een adviseursrol, maar ook als wetenschapper en docent –  structureerde ik mijn werkelijkheid door mij te richten op de te bereiken doelen. Ik trachtte situaties zo te beïnvloeden dat de kans dat het doel gehaald werd zo groot mogelijk was.

Dat betekent uiteraard veel planmatig bezig zijn. Ik had scherp voor ogen welke stappen gedaan moesten worden om het doel te bereiken. En ik hielp anderen of mijzelf door die stappen heen, richting het doel. Met heldere communicatie en concrete ondersteuning bij dingen die gedaan moesten worden. Hartstikke effectief! En het werd ook vaak als prettig ervaren door de mensen met wie ik werkte. Het was immers duidelijk waar we heen gingen, wat er nodig was en wat er van een ieder verwacht werd. Er gebeurde ‘eindelijk eens echt’ wat. Uiteraard was er ook wel eens weerstand van mensen die niet achter de doelen stonden en die zagen dat ze nu toch echt bereikt leken te worden.

Wat ik in die werkzame werkelijkheid voor me zag was een ‘lijn’.
Een lijn door de tijd heen vanuit het verleden naar de toekomst. Op die lijn stond de planning. In november gesprekken voeren met betrokkenen, begin december concept plan klaar, half december plan met betrokkenen definitief maken, januari starten met implementatie et cetera. En ik stond op die lijn met het doel de planning werkelijkheid te laten worden.

Het was mijn ‘richtlijn’.

Deze lijn verdween niet als ik thuis kwam. Dit was gewoon hoe ik het leven zag: zich verplaatsend langs een lijn van geboorte naar dood. En op allerlei punten moet er wat gebeuren. De honden moeten uit, de boodschappen moeten gedaan, er moet gewerkt worden, et cetera. En het was belangrijk om dat allemaal te doen, want dan werden de bewuste en onbewuste doelen die ik mij stelde, bereikt. Het kostte soms veel energie om alle activiteiten te doen, maar dit leek mij de enige weg. Anders zou ik vervallen in passiviteit en dan zou ik niets ‘bereiken’.

Tegelijkertijd zag ik natuurlijk waar de lijn eindigde. En wat is de waarde van al die activiteiten als het eindpunt van de lijn zonder enige inspanning toch wel bereikt zal worden? Deze discrepantie in de lineaire visie heeft veelvuldig aan mij geknaagd.

Richtpunt

Tijdens de retraite structureerde ik mijn werkelijkheid op een totaal andere manier. Een einddoel ontbrak. De intentie ‘in het moment’ was alles. De lijn was verdwenen en een ‘bolvormig tijdsbeeld’ verscheen. Een punt in de tijd waar wij ons allen telkens in bevinden. En waarin we alles kunnen ont-wikkelen en ont-dekken. Misschien kan ik stellen dat daarmee de tijd voor mij verdween.

Ik hoefde niets te managen, te controleren, te sturen. Ik hoefde nergens naar toe. Ik hoefde ‘alleen maar’ volledig aanwezig te zijn.

Mijn richtlijn veranderde in een richtpunt.

Daarmee veranderde mijn ervaring van het leven en de wereld om me heen zo veel, dat het soms ‘onwerkelijk’ leek. Maar dat was het natuurlijk niet. Het was een nieuwe beleving van de werkelijkheid. Whatever that may be…

Realiteit shift

De ‘punt’ in plaats van ‘lijn’ ervaring had ik al vaker in mijn niet-werkzame leven. Maar de mate waarin dit perspectief nu geïntegreerd is in alle aspecten van mijn leven is nieuw.

Tegen de deelnemers zeiden we: ‘De retraite is slechts het begin van een proces, het effect van de retraite gaat zeker nog door als je thuis bent.’ Dit blijkt ook voor mij te gelden.

Het was grappig om te merken hoe ik maandagochtend na de retraite plotseling vreselijk mijn best ging doen om een trein te halen. Een realiteitsshift van ontspannen aanwezig zijn naar gespannen een deadline proberen te halen. Terwijl er een kwartier later weer een trein ging. ‘There is always another train’, zei een van de retraite deelnemers zondag nog. Ik werd mezelf bewust van de terugkeer van het lijn perspectief en was daarmee weer in staat om mijn richtpunt te zoeken. Terug naar de ademhaling. Uit de planning-stress, terug in het nu.

Gewoontes zijn krachtig, maar een getraind bewustzijn is sterker. De momenten waarop je bewust wordt van ingesleten patronen kunnen heel pijnlijk zijn, maar leveren na verwerken werkelijke vrijheid op. Bewustzijn is alles!

Kijk eens naar de uitspraak van Max Planck:

“I regard consciousness as fundamental. I regard matter as derivative from consciousness. We cannot get behind consciousness. Everything that we talk about, everything that we regard as existing, postulates consciousness.” 

Trainen om dit te leren en blijven zien, is voor mij essentieel.
Omdat het de rust, ruimte en vrijheid geeft die zo velen van ons zoeken.

Vlammend betoog over intentionele verandering

Een vlam lijkt stabiel, is een proces

Kaars meditatie

Een aantal jaar geleden deed ik een meditatie oefening tijdens een stilte retraite van twee weken. Ik zat in een donkere meditatiezaal. Voor me stond een kaarsje in een standaard. Het kaarsje werd aangestoken en de opdracht was om naar het kaarsje te kijken alsof je naar jezelf kijkt. Ik keek. Ik zag een vlam die ieder moment dezelfde leek te zijn en die zich langzaam naar beneden verplaatste. Totdat het lont en het kaarsvet op waren.

Maar ik keek niet naar een zich verplaatsende vlam. Ik keek naar een chemisch proces. Kaarsvet, lont, warmte en zuurstof hebben als resultante een vlam. Het lijkt een statische vlam. Het is een vlam die op ieder moment opnieuw gevormd wordt. Afhankelijk van de omstandigheden is de vlam klein, groot, fel, zwak of dooft zelfs uit.

Het kwartje viel: ik lijk een relatief stabiele persoon te zijn, maar ben eigenlijk ieder moment de resultante van een proces van het lichaam, de omgevingsfactoren en de keuzes die ik tot dan toe heb gemaakt. En ja, ik brand uiteindelijk op.

Verander je vlam met je intentie

Hoe ervaar jij momenteel de resultante van je leven? Kan het beter? Gaat het in de richting die je wilt? Of ervaar je stilstand? Als je niet tevreden bent met (de richting van) je huidige leven, wordt het tijd om jouw vlam te veranderen. Maar hoe verander je jouw vlam? Oftewel, hoe transformeer je je huidige leven naar een leven dat echt bij je past?

Daarvoor moet je inzien dat de huidige ervaring alles te maken heeft met de intenties waar vanuit je bewust of onbewust je leven leeft. Jouw intenties bepalen namelijk hoe je je leven vorm geeft. Verandering naar een beter leven verloopt daarom in 3 fasen.

Fase 1: je huidige intenties leren zien

Fase 1 is je bewust worden van de huidige intenties van waaruit je leeft. Je zal namelijk niet de eerste zijn die vanuit een onbewuste intentie leeft. Stagnerende intenties zijn bijvoorbeeld: ‘ik wil meer zekerheid’ (financieel, in een liefdesrelatie, op mijn werk). Of: ‘ik doe alleen maar dingen die comfortabel voelen’, ‘ik moet mooier (dunner, dikker, gespierder, jonger) zijn’.

Uit deze intenties komen doelen voort, die de concrete inrichting van je leven tot gevolg hebben. Je mooiste en meest zinvolle leven leef je daarom, als de intenties waaruit je leeft dicht staan bij wat je werkelijk waardevol vind. Dat lijkt eenvoudig, maar dat is het niet. Er staat namelijk veel angst in de weg.

Jarenlang heb ik bijvoorbeeld de leidende intentie gehad om overal succesvol in te zijn. Dat was hard werken en gaf uitstekende resultaten. Ik had een goed betaalde baan als organisatie adviseur waarin ik me kon ontwikkelen. Deed er ook nog een MBA-opleiding naast. Kortom, ik was ‘succesvol’. Desondanks waren plezier en zingeving uit het oog en hart verdwenen. Want met ‘succesvol’ zijn, gaf ik geen uitdrukking aan mijn diepste innerlijke waarden. Het was een vlucht van mijn eigen onzekerheid, weg van mezelf. Ik zag alleen niet dat het zo werkte. Wat ik uiteindelijk bewust ervoer was twijfel. Er moest toch ‘meer’ zijn in het leven. ‘Anders’, ‘beter’, ‘mooier’ moest het kunnen. Dit was ‘het’ niet. Waar was de zingeving?

Als je deze twijfel herkent in je leven, kan het zijn dat je niet (meer) volgens je diepste waarden leeft. Deze twijfel vormt vaak de opmaat naar de volgende fase.

Fase 2: tussen-intentie ‘rust’

Om op zoek te kunnen gaan naar hoe het ‘anders’, ‘mooier’, ‘zinvoller’ kan, heb je ruimte nodig in je leven. Als je nog niet scherp hebt welke intentie je echt tot uitdrukking wilt brengen, kan het helpen om vanuit een nieuwe en tijdelijke intentie te gaan leven. Een intentie die voor mij goed werkte en die ik vaker om me heen hoor is: ‘meer rust creëren’ in het leven. Het streven naar ‘rust’ erkent dat huidige activiteiten die voortkwamen uit de oude intentie(s) niet meer bij je passen. Je moet dus eerst stoppen met de activiteiten die uit de oude intentie(s) voortkwamen om ruimte te creëren voor iets nieuws dat je nu nog niet kent.

Zo start een persoonlijke transformatie. De vlam verandert.  Zonder helder doel voor ogen. Geen droom over wat je met je leven wilt doen. Alleen maar ruimte creëren voor iets dat beter bij je past en er op durven vertrouwen dat het juiste zich zal aandienen. Leven vanuit de tussen-intentie ‘rust’ uit zich over het algemeen op twee manieren.

1. Kiezen voor rust

Tijdens ieder bewust keuze moment in je leven kun je kiezen voor de optie die ‘meer rust’ brengt. Je kunt bijvoorbeeld minder gaan werken ‘ten koste van’ succes, financiële zekerheid, status of welke zekerheid je ook maar probeert te verkrijgen met werk dat niet (meer) bij je past. Of je kunt stoppen met het actief onderhouden van alle sociale contacten waar je niet ontspannen van thuis komt. Dit kan gaan ‘ten koste van’ populariteit, ontvluchten van eenzaamheid, sociale bevestiging van je bestaansrecht, of wat je ook maar uit deze contacten haalt.

Dit is veel moeilijker dan het klinkt. Ik ervoer duizenden momenten als stressvol, want kiezen voor rust ging ten koste van ‘succes’ en voelde dus als een verlies van hoe ik tot dan toe had geleefd. Ik zag mezelf in de beweging van ‘minder succesvol en meer rust’ eindigen in de goot, eenzaam en zonder inkomen. Over het algemeen is dit de mate van angst die een intentie verandering met zich mee kan brengen. Diepe, existentiële angst. Alle stapjes in de nieuwe richting zullen als risicovol worden ervaren. Het vraagt dus veel moed en motivatie om vanuit een nieuwe intentie te gaan leven.

2. Tot rust komen en zelfkennis opdoen

De tweede manier waarop de tussen-intentie ‘rust’ zich kan uiten is het terug in de ruststand komen. Vanuit een stressvol bestaan is het belangrijk om mentaal en fysiek weer in een ‘ruststand’ te kunnen komen en te her-ontdekken wat voor jou werkelijk van belang is. Hiervoor zijn vele technieken beschikbaar. Denk aan meditatie, coaching en persoonlijke ontwikkelingstrajecten. Alle activiteiten waarmee je onbewuste gedragspatronen en intenties aan het licht kunt brengen, helpen hierbij. Mooie en pijnlijke (zelf)inzichten zullen je met vallen en opstaan leiden naar betere manieren om je tot jezelf en de wereld te verhouden. En als er iets is dat rust geeft is het dat wel.

Voor mij waren de vele meditatie retraites die ik deed een boost om tot dieper zelfinzicht te komen. Al doende losten diep gewortelde patronen op en leerde ik het leven in zijn volle breedte omarmen. Ook coaching en persoonlijke ontwikkelingstrajecten hielpen. En daarnaast had ik het geluk dat ik prachtige mensen in mijn leven heb, die steunden in het oefenen en ontdekken. Verder ging ik – naast het sporten dat ik toch al deed – gezonder eten. Dit gaf letterlijk rust in mijn lichaam.

Fase 3: innerlijke waarden als intenties

Maar met rust alleen kom je er niet. De gecreëerde rust is de ruimte in je leven die je kunt gebruiken om je diepste waarden in te gaan manifesteren. Het kan zo maar eens zijn dat je de rust die je in je leven creëert stiekem toch invult met activiteiten die passen in je oude intentie. Het vraagt dus oplettendheid tijdens fase 1 en 2 van het transformatieproces om je diepste innerlijke waarden aan het licht te laten komen. Zij kunnen het nieuwe kompas in je leven gaan vormen.

Je hebt geen concreet doel, passie of droom nodig om de ontstane rust in je leven zinvol in te vullen. Slechts waarden waarmee je je ten diepste verbonden voelt. Denk bijvoorbeeld aan intenties als lijden minimaliseren, vreugde bevorderen, liefde verspreiden, in vrijheid leven en laten leven. Deze intenties kunnen zich vertalen in persoonlijke doelen, passies en dromen die echt bij je passen en waarnaar je je leven gaat inrichten. Lijden minimaliseren kan zich bijvoorbeeld uiten in het starten als vrijwilliger voor mensen in nood, het steunen van hulporganisaties, het jezelf aanmeten van een veganistisch dieet, het vervullen van de behoeften van je kind tijdens de opvoeding, het maken van lange wandelingen met je hond en op duizenden andere manieren. Het maakt niet uit hoe je jouw leven concreet vorm geeft, als je het maar vanuit die diepste persoonlijke waarden en intenties doet.

Hiermee leidt je jezelf naar groot geluk en zinvol leven.

Niet alleen

Bovenstaand proces heeft mij in de afgelopen tien jaar volledig getransformeerd. Met hulp van vele professionele ondersteuners en dierbaren is alles veranderd. Liefdesrelaties, vriendschapsrelaties, werk, dieet, sociale omgangsvormen, mijn kijk op mijzelf, het leven, en eigenlijk alles wat ik maar kan bedenken, het is niet meer zoals het was.

Ik heb inmiddels geen behoefte meer aan het bedenken hoe mijn leven er concreet uit zal gaan zien. Ik erken de volledige onvoorspelbaarheid ervan. Ik ga aan de slag met bij mij passende initiatieven en  vertrouw er op dat de diepste waarden in mij, zo’n proces creëren dat de resulterende vlam – mijn leven – precies goed zal zijn. Vrijheid in overgave, met omarming van de onzekerheid. Ik wist niet dat een dergelijke kwaliteit van leven bereikbaar was.

Gaat dat altijd goed? Is het nooit meer spannend? Nee zeker niet! Er is nog altijd veel te leren. Ik zoek telkens opnieuw naar uitdagingen buiten mijn comfort zone. Maar ik geniet wel steeds meer van het leren. Van de spanning. Van het vallen en opstaan. Van de heftige inzichten en des-illusies die soms voorbij komen. Want ik weet dat  zij mij verder helpen om het leven in zijn volle pracht te kunnen ervaren. Het goede nieuws is: hoe verder je in dit proces komt, hoe makkelijker het gaat.

Geloof dus niet dat je niet kan veranderen, dat je vast zit of dat een situatie uitzichtloos is. Gewoonten en overtuigingen houden ons onbewust op het vertrouwde pad. Afwijkingen van het pad leiden tot gevoelens van angst en onzekerheid en dat gaan we graag uit de weg. Maar die angsten en onzekerheden bewust in de ogen kijken, leidt tot de transformatie naar een diep gelukkig leven.

Niet de gemakkelijkste weg, maar verreweg de mooiste manier van leven. Mocht je willen starten of al een flink eind op weg zijn: klop gerust bij me aan als je wat ondersteuning kunt gebruiken 😉

Levens(ver)houding

2/3 van het leven is onzichtbaar (bron: micropia.nl)
Tweederde van het leven en de halve biomassa op deze planeet  is onzichtbaar (bron: micropia.nl)

Horizontale verhouding tot leven

Op donderdag 1 december 2016 ging ik naar de conferentie: “Naar een nieuwe verhouding tussen mens en natuur”, van de stichting Waardenwerk. Hoofdsprekers waren Frans de Waal, Norbert Peeters en Harry Kunneman.

Ik werd wel vrolijk van de boodschap die de drie wetenschappers ons op geheel eigen wijze brachten: wij staan qua cognitie* niet boven aan een ladder met de rest van de levende wezens onder ons, maar verhouden ons veel meer horizontaal ten opzichte van andere diersoorten, planten en microben (wezens die te klein zijn om met het blote oog te zien).

Frans de Waal

Ten eerste was daar Frans de Waal die geen doekjes wond om twee zaken:

  1. Wij ervaren dieren alleen als ‘intelligent’ – wat dat ook moge zijn – als ze goed zijn in dezelfde dingen als waar wij goed in zijn. Het gaat dan om zaken als bewustzijn of het beheersen van (gesproken) taal. Dat een vleermuis subliem is in echolocatie en een hond een geurspoor kan volgen dat wij niet eens kunnen waarnemen, vinden we eigenlijk niet zo interessant, laat staan dat we dat ‘intelligent’ noemen.
  2. Vaak blijken dieren ook heel goed te zijn in dingen die ons ‘typisch menselijk’ lijken. Ik heb wat linkjes opgenomen naar een paar prachtige filmpjes die het zelfbewustzijn van een olifant en een dolfijn met behulp van een spiegel tonen. Ook mooi om te zien is het sublieme (bovenmenselijke) geheugen van een chimpansee en het  probleemoplossend vermogen van een kraai.

Ongemakkelijk

Zo’n diep besef van het ‘briljant anders-zijn’ en ook zo ‘gelijk-zijn’ van dieren aan de mens, laat mij hen ervaren als directe soortgenoten. Zeer verbindend!

En als ik dan zo een beetje op youtube aan het zoeken ben naar andere filmpjes waarin de gelijkheid van dieren zichtbaar wordt, laten de hartverscheurende filmpjes van olifanten die na lange tijd bevrijd zijn of elkaar na 20 jaar weer zien de tranen en compassie stromen. Ik herinner me ook weer een aapje dat ik ooit zag in Tanzania, alleen in een kooi van 2 m2, die daar alleen maar heen en weer liep. We gaan over het algemeen niet zo aardig om met dieren, al is het maar dat veel mensen elke dag een stukje dier op het menu hebben staan.

Ik schat in dat veel mensen dit ergens (on)bewust beseffen. Dat verklaart misschien waarom veel mensen zich – volgens Frans de Waal – ongemakkelijk voelen bij het aantonen dat dieren anders, maar vaak ook gelijk of zelfs beter zijn in cognitieve taken dan de mens.

Norbert Peeters

De tweede spreker – Norbert Peeters – praat over de intelligente wortels van planten, die zich door allerlei krachten naar eten, drinken en naar beneden laten leiden, terwijl gifstoffen ontlopen worden en samenwerkingen met familieleden optreden onder de grond. Ook planten, bomen en schimmels vormen nauw samenwerkende netwerken met elkaar.

Ook intrigerend was een proef met een ‘kruidje roer me niet’ plantje (mimosa) dat aantoont dat dit plantje een lange termijn geheugen heeft. De hypothese is dat er wellicht een chemisch of hormonaal soort geheugen in planten bestaat, waarvoor geen zenuwstelsel nodig is. Wie weet werkt dit ook zo bij de mens. Daar spreken we tegenwoordig ook wel over ‘celgeheugen’ terwijl niet duidelijk is, waardoor dat precies gevormd wordt. Aldus gevraagd aan Norbert Peeters, gaf hij aan dat het mogelijk is dat een zelfde soort systeem in planten en mensen werkzaam is, maar dat we dat gewoonweg nog niet weten. Ik ben benieuwd wat voor inzichten toekomstig onderzoek brengt.

En wat te denken van een proef die aantoont dat dit zelfde plantje elektrische signalen doorgeeft als er een blaadje verbrand wordt. Dus elektrische signalen, zonder zenuwstelsel! Ik hoop maar dat het plantje zich er niet bewust van is en dus geen ‘pijn’ ervaart.

Harry Kunneman

Harry Kunneman – de derde spreker – beschrijft een wereld van microben die ik voorheen niet kende.

En dat terwijl we zoveel bacteriën in ons lichaam hebben (denk aan de darmflora). En iedere cel van ons lichaam heeft een ‘energiecentrale’: de mitochondrion. Mitochondria waren oorspronkelijk vrij levende bacteriën die al in een vroeg stadium in de evolutie intracellulair gingen leven in symbiose met hun gastheer. Ze zijn gespecialiseerd in energiehuishouding van de cel.

Microben zijn over het algemeen de organismen die we met man en macht bestrijden met antibiotica en agressieve schoonmaakmiddelen. Eigenlijk bevinden we ons op voet van oorlog met deze organismen als ze ons dwars zitten.

Een paar ontzagwekkende feiten (zie deze geweldige website over microben):

  • ze leven al 3,5 miljard jaar op Aarde
  • de meer dan 100 miljoen soorten vormen de grootste (onzichtbare) biomassa op onze planeet en
  • ze eten bijna alles, zelfs metalen, zuren, aardolie en aardgas .
  • Verder kunnen ze elkaars DNA soms vrij gemakkelijk bereiken, waardoor ze onder selectiedruk snel tot nieuwe oplossingen komen. Een goed voorbeeld van deze snelle evolutie is bijvoorbeeld de ‘ziekenhuis-bacterie’ die resistent is geworden tegen verschillende soorten antibiotica.

Ik vind het hele verhaal eigenlijk wel hoopgevend. Als het ons als mensen niet lukt om onze eigen leefomgeving leefbaar te houden – wat ik overigens niet verwacht – dan zullen er met ons vele diersoorten ten onder gaan. Maar dat het leven in een andere vorm nog miljarden jaren door gaat, daar twijfel ik niet meer aan nu ik wat meer weet van de microben.

Besef

Voor mij was het een middag waarin het besef van de enorme complexiteit, samenhang én onverwoestbaarheid van het Leven weer dieper doordrong. Wat mooi toch om daar bewust deel van uit te mogen maken en om daar vanuit mijn eigen zorgzaamheid mee om te mogen gaan.
Leven het Leven!

 

* Cognitie is een breed begrip en kan staan voor kennis, denkvermogen, het vermogen om dingen te leren, onthouden en uitwisselen van kennis, et cetera. Vaak wordt met cognitie het vermogen om kennis op te nemen en te verwerken bedoeld. Maar ook waarnemen, denken, taal, bewustzijn, geheugen, aandacht en concentratie vallen er onder. Het wordt vaak gekoppeld aan intelligentie.

Groeien naar authentiek leven en werken