Alles is zelfreflectie

Ken uzelf, door de wereld als spiegel te zien

Ken uzelf, door de wereld als spiegel te zien

Alles is zelfreflectie

Ik heb het in een eerdere blog al eens als voetnoot genoemd: alles wat je in de wereld ziet (en zet) is een reflectie van jezelf. Er is niets anders dan zelfreflectie oftewel projectie van jouw binnenwereld op de buitenwereld. Dit kan naar mijn idee op twee niveaus bekeken worden.

1. Vanuit het grotere geheel

Als ik er vanuit mijn huidige visie op het bestaan zuiver naar kijk, dan denk ik dat dat wat we normaliter als onszelf identificeren, slechts een deelprocesje is in een veel groter proces dat alles includeert. En met alles bedoel ik al wat leeft en niet leeft, zowel op als buiten deze planeet. In die zin zijn we dus deel van een groter geheel en leven we de praktische illusie dat we daar los van staan. Het geheel voel ik in als een groot golvend proces waar ik lokaal mijn dansje doe. En ik neem dat gegolf waar als ‘anders dan ik’.

Ik vergelijk het maar als volgt: mijn linker hand staat ogenschijnlijk los van mijn rechter hand, maar beiden zijn onderdeel van het zelfde grotere lichaam. En als de linker hand de rechter kwetst, dan heeft het geheel daar last van. En als de linker hand meerdere onderdelen van het lichaam kwetst, dan is de hand uiteindelijk zelf de dupe en sterft mee met het totale lichaam. De hand kwetst daarmee zichzelf.

Als dit beeld klopt, dan is alles letterlijk zelfreflectie: alles wat je ziet is onderdeel van je grotere zelf en als je ergens schade aanbrengt, dan brengt dat schade aan aan het systeem waar je zelf deel van uit maakt.

2. Vanuit het praktische bestaan

Maar goed, we hebben de illusie van het los staan vast niet voor niets in het leven geroepen. Het is handig dat we in ons dagelijks leven  processen definiëren als binnen onszelf en buiten onszelf. Ons Aardse bestaan wordt immers een stuk praktischer als we binnen de illusie goed functioneren. Hiermee brengen we ordening aan in alles wat ons omringt en kunnen we keuzes maken om onszelf te laten voortleven. Zoals ik ooit in een boek las van een spirituele leraar: ‘Als je niet weet waar jouw mond is om het voedsel in te stoppen verhonger je’.

Even wat voorbeelden over hoe de reflectie van onszelf in alles  op het praktische niveau werkt;

  • Muziek kan op het ene moment tot tranen toe ontroeren, en op een ander moment kan dezelfde muziek uitdagen om te dansen of als irritante herrie worden waargenomen.
  • Pijn kan op het ene moment een hinderlijke beperking zijn en op het volgende moment een zinvolle aanwijzing van het lichaam over waar je teveel van jezelf vraagt of je dwingen tot de rust die je nodig hebt.
  • Een persoon kan op het ene moment ‘moeilijk’ doen. En op een ander moment zie je bij hetzelfde gedrag dat zij gewoon zichzelf is en dat jij degene bent die moeilijk doet. Jij vindt immers dat die persoon anders moet zijn. Dan hoef je bijvoorbeeld niet zelf je grenzen aan te geven of verantwoordelijkheid te nemen voor wat je voelt.

Dus de innerlijke beleving geprojecteerd op een object dat buiten ons ligt,  kan maken dat dat object als ‘mooi’, ‘uitdagend’, ‘herrie’, ‘hinderlijk’, ‘zinvol’, ‘rustgevend’, ‘moeilijk’, ‘prima’, et cetera beleefd wordt. Deze beleving zegt dus niets over de ‘buitenwereld’ en alles over jezelf.

Balans

De kunst is dus te zoeken naar balans tussen de praktische afgescheidenheid om voor onszelf te kunnen zorgen en het spirituele weten van leven in verbondenheid. Dit kan ons behoeden van doorslaan in spiritueel zweven zonder praktische waarde of in afgescheidenheid waarmee we onszelf – vaak ongemerkt – op het kleine en grote level pijn doen. Het bewust zijn van de wereld als onze spiegel, kan helpen om deze balans te vinden en te behouden.

Onbewuste negatieve reflecties leiden tot lijden

Onbewuste negatieve zelfreflecties – in de vorm van negatieve projecties op een ander mens of object – kunnen leiden tot grote innerlijke ellende. Als je immers denkt dat die ander of de wereld buiten je moet veranderen, zodat jij gelukkig kan zijn, dan sta je voor een hopeloze opgave. De wereld is immers wat hij is en de ander leeft zijn leven en hoeft zich niet aan jou aan te passen. Jouw invloed daarop is minimaal. Hoe kun je dan ooit gelukkig worden?

We proberen natuurlijk om die buitenwereld een beetje naar de overtuiging van ons moment te kneden. Controledrang is niemand vreemd denk ik en soms werkt dat een tijdje ook nog wel redelijk. Maar, de gevoelens van frustratie en teleurstelling die opkomen als het niet loopt zoals we zouden willen – en vooral als de ander niet doet wat we willen – kennen we waarschijnlijk allemaal wel.

Verbeter de wereld, begin…

Het goede nieuws is dat er niets in de wereld of de ander hoeft te veranderen om gelukkig te zijn: jij kunt je reflecties en projecties veranderen. Dat is een behulpzaam inzicht, want laat je daar nu 100% controle over hebben!

Het kan bevrijdend zijn om je zelfs in het moment van frustratie of teleurstelling te realiseren dat het jouw gevoelens zijn die opkomen en dat je de ander daar de schuld van geeft. De gevoelens verdwijnen daarmee niet, maar je houdt ze ook niet in stand door er een ‘verhaal’ omheen te bedenken waarin de ‘buitenwereld’ de schurk is en jij het slachtoffer. Je kunt de gevoelens waarnemen, ervaren en weer van je af laten glijden. Je hoeft er verder niets mee, je hoeft ze niet weg te stoppen. Maar je hoeft ze ook niet te vast te zetten op de ander en daarmee je eigen verantwoordelijkheid voor die gevoelens te ontlopen. Het vraagt om een radicaal accepteren van wat zich op ieder moment aandient.

Lijdzaam toezien?

Radicaal accepteren van wat er is en daardoor het lijden in jezelf verminderen, betekent niet dat je lijdzaam moet toezien hoe het er aan toe gaat. Het betekent dat je vanuit een accepterende houding van wat er nú is, dát in de wereld kunt gaan zetten wat jij belangrijk vindt. Je wordt dus de verandering die je wilt zien. En grote kans dat je met deze authentieke houding anderen inspireert om dat ook in de wereld te zetten. En zo wordt je de start van een – in dit geval wereld-vriendelijke – olievlek.

Oefening baart kunst

Uiteraard vraagt dit oefening! Als je hier mee aan de slag gaat, zul je merken dat rauwe emoties goed hanteerbaar zijn en snel weer vervliegen om ruimte te maken voor gevoelens van welzijn. Veroordeel de emoties die opkomen niet: ze zijn en blijven opkomen. Je hoeft er alleen de buitenwereld niet de schuld van te geven.

Als je je eigen overtuigingen over anderen – die dus eigenlijk over jou gaan – weet te ontmaskeren en onder ogen weet te zien, dan ontstaat er ruimte. Ruimte voor jezelf en voor de ander. Het is zoveel fijner als je de teleurstelling kunt zien als een gevolg van je eigen overtuiging die je aan kunt passen. Daar heb je immers invloed op. Je ben niet langer de speelbal van de omstandigheden. Ook hoef je niet langer te vervallen in verwijten, boosheid, verdriet of ruzie ‘door de ander’. Dat geeft ook de ander ruimte om zichzelf te kunnen zijn.

Heerlijk dat je het gewoon in eigen hand kunt houden. Om vol verwondering naar jezelf te kijken en te denken: ‘Hé! Deze situatie roept veel bij mij op. Wat wil ik nu eigenlijk? Welke aannames doe ik? Wat kan ik daar zelf in doen? Hoe kan ik de ander daar op vriendelijke wijze bij betrekken?’. Op die manier ontstaat er een vreedzame oplossing van ervaren gevoelens én sta je echt zelf aan het roer. Dit is beter dan de schijncontrole die je over de wereld buiten je eigen procesje hebt.

En wat is er mooier dan tot inzicht het inzicht te komen dat je je eigen stress kunt verminderen door je houding ten opzichte van de buitenwereld (die nu eenmaal is wat ie is) te veranderen.

The work van Byron Katie

Maar hoe leer je dat?
Deze week kwam dit onderwerp relatief veel aan de orde in (coachings)gesprekken. Bewust worden/zijn van het feit dat alles zelfreflectie is, leidt al tot verandering. Een ander krachtig instrument dat ik ook tijdens coaching inzet, is ‘The work’ van Byron Katie. Ik denk niet dat the Work in alle situaties een oplossing biedt. Soms moet je gewoon uit een situatie vertrekken en biedt een andere houding ten opzichte van een situatie te weinig groeiruimte. Maar in veel situaties waarin een wens bestaat om iemand of een groep te veranderen, maar dit ligt buiten je macht én je hebt daar last van én je kan of wil niet uit de situatie stappen, kan het een zeer krachtige tool zijn om je bewust te worden van wat je nu eigenlijk aan het doen bent.

Denk niet dat dit altijd makkelijk is, het kan echt heel confronterend zijn! Het kan shockerend zijn als je ziet wat je allemaal bij de ander probeert te regelen om zelf maar niet onder ogen te hoeven zien wat je diepere drijfveer is. Soms lukt het je dan ook niet om dit proces alleen in gang te zetten.

Wil je er toch mee starten? Zoek dan iemand die je vertrouwt en ga er samen mee aan de slag. Je kunt ook een gratis ontdekkingssessie bij me aanvragen en dan kunnen we samen een start maken.

2 gedachten over “Alles is zelfreflectie”

Reacties zijn gesloten.