Innerlijke vrede: van wereldbelang

Road To Peace: start van binnen

‘We can never obtain peace in the world if we forget the inner world and don’t make peace with ourselves’
Tenzin Gyatzo, 14th Dalai Lama of Tibet

Bovenstaande quote vormde de inspiratie voor deze blog. Zij vormde de afsluiting van de documentaire die ik gisteren keek. ‘Road To Peace; Ancient Wisdom Of The 14th Dalai Lama Of Tibet’. Een schets van een korte periode uit het leven van een man die zich onvermoeid inzet voor humanitaire waarden, universele verantwoordelijkheid, wereldvrede en Tibet.

Jij bent van wereldbelang

Die quote, wat een krachtige oproep om vanuit een zelf-overstijgend perspectief te werken aan persoonlijke ontwikkeling, leidend tot innerlijke vrede. Want als je vrede in jezelf hebt gevonden kun je vrede in de wereld zetten. En zolang er nog ‘tumult’ in het hoofd en lichaam gaande is, zal verdeeldheid zich manifesteren in de wereld.

De basis van innerlijke vrede

Naar mijn idee zijn er vele wegen die leiden naar innerlijke vrede. Aan de basis van iedere weg ligt uiteraard de motivatie om vrede in jezelf en daarmee in de wereld te vinden. Je weet vast wel of je tot die groep behoort. Daarnaast herken ik de volgende elementen op de weg naar vrede:

1. Bewust zijn van innerlijk tumult

Het start met bewust zijn van het innerlijk tumult dat je ervan weerhoudt ieder moment ontspannen en gelukkig – oftewel in vrede – aanwezig te zijn. Eigenlijk dus het bewust zijn van innerlijke onvrede in al zijn verschijningsvormen.

Welke (beperkende) overtuigingen, normen en gewoontes leven er in je die je afhouden van vrede? Welke emoties of gedachten (herinneringen, projecties naar de toekomst) probeer je te vermijden? Wat levert je elke dag stress op? Het gaat hier om bewust worden van emoties, gedachten en fysiologische gevoelens. Het bewust worden en leren (her)kennen van deze innerlijke factoren vormt de start van zelfonderzoek. Het is ook een voorwaarde voor continue persoonlijke ontwikkeling. Deze innerlijke bewustzijnsgroei vraagt om een zelf observerende en reflecterende houding.

Meditatie en zelfreflectie

Mentale technieken om de innerlijke reacties op jezelf te leren beschouwen zijn meditatie en zelfreflectie. Mijn ervaring is dat bij meditatie – zeker in de beginfase – vele enigszins verborgen levensthema’s en herinneringen de neiging hebben spontaan op te komen. De kunst van bewustwording is dan om er ‘in mildheid mee te zijn’. Het te aanschouwen en er niets aan te willen veranderen. In de fase van bewustwording mag het er helemaal zijn. Alles mag aan het licht komen.

De bewuste – meer analytische – zelfreflectie kan ondersteund worden door meditatieve contemplatie van een vraag of ervaring. Je zou kunnen zeggen dat je doelbewust met ‘iets gaat zitten’. En je laat een vraag of ‘lastige situatie’ in je leven in stilte aan je geestesoog passeren. Zonder iets op te willen lossen of een antwoord te willen vinden. Het gaat puur om het belichten van alle hoekjes en gaatjes van de ervaring of de vraag, zodat deze volledig bewust wordt. Op die manier komen invalshoeken aan het licht die bij rationele analyse verborgen blijven. Ook kan het helpen om gedachtengangen, gevoelens of verwarrende situaties tot in detail uit te schrijven. Om scherp te krijgen wat er nu eigenlijk precies in je omgaat.

In gesprek

Uiteraard kan ook een gesprek met iemand die goed kan spiegelen helpen bij het verder bewust worden van met name verwarrende situaties. Jezelf spiegelen aan een goede vriend, coach of therapeut kan tot structurering in de verwarring leiden. Als je iets hardop uitspreekt gebeurt er namelijk iets bijzonders. Je ‘zet het in de wereld’ en daarmee wordt het moeilijk om te ontkennen dat het er is. Je maakt het daarmee ‘echter’ en bewuster. Ook dwingt het onder woorden brengen van iets je tot structureren. En tegelijkertijd verbind je je met de ander. Een mooi proces.

Het lichaam en de ziel als ingang

Naast bovengenoemde technieken biedt ook het lichaam een goede ingang om innerlijke reacties en eventuele blokkades te leren kennen. Welke angsten hebben zich vastgezet in jouw lijf? Welke drempels liggen er in contact met het eigen lichaam en daarmee in het contact met een ander? Er zijn vele vormen van ‘lichaamswerk’ om toegang te krijgen tot de binnenwereld en blokkades voorbij de beperking van de analytische geest. Denk hierbij bijvoorbeeld aan yoga, hypnose, lachmeditaties, ademsessies, dansen, tantra et cetera. Ook heb ik goede ervaringen met ‘bewustzijnsverruimende middelen’ om tot nieuwe inzichten te komen die in een normale bewustzijnsstaat niet bedacht kunnen worden. Alsof je direct contact maakt met je ziel (whatever that may be).

Zoek je eigen weg en wees nieuwsgierig

Mijn ervaring is dat de beste resultaten worden gehaald als verschillende technieken intensief worden uitgeprobeerd. Wees nieuwsgierig, want verschillende invalshoeken brengen verschillende inzichten voort. Persoonlijk vind ik het opvallend dat als de patronen die aan de oppervlakte liggen zichtbaar zijn geworden, er ruimte komt om ook de meer subtiele reacties van het lichaam, de emoties en de geest waar te gaan nemen. Het mooie van deze steeds verfijndere waarneming van de binnenwereld is ook dat subtiele veranderingen in deze patronen steeds zichtbaarder worden.

2. Verantwoordelijkheid nemen voor (uiting van) gevoelens

Als je eenmaal door krijgt wat er allemaal speelt in de binnen wereld, volgt de tweede stap in persoonlijke ontwikkeling. Neem volledige verantwoordelijkheid voor jouw innerlijke reacties. Ze vinden immers in jou plaats. Zolang je het idee hebt dat het door de buitenwereld komt dat jij je vervelend voelt, ben je slachtoffer van ‘externe attributie’ – zoals dat zo mooi heet – en niet aan het werk met persoonlijke ontwikkeling. En met ‘buitenwereld’ bedoel ik je partner, je vrienden, je werksituatie, je woonsituatie, de maatschappij, de politiek, de staat van de wereld, et cetera. Ieder excuus dat je maar kunt bedenken om er niet zelf voor te zorgen dat je je anders gaat voelen. Ik heb hierover eerder al het een en ander geschreven.

Veel mensen vinden deze stap heel ingewikkeld. Vaak wordt een voorwaarde geformuleerd, voor innerlijke vrede. Bijvoorbeeld: “Als ik nu maar een leuke partner zou hebben, dan zou ik gelukkig kunnen zijn.”  “Als ik een goede baan zou hebben, dan zou ik me geen zorgen hoeven maken.” Laat het me duidelijk stellen: onzin! Je kunt op ieder moment kiezen voor geluk, ontspanning en vrede in je hoofd.

Oefenen

Toegegeven: het vraagt wel wat oefening. Het kan uiteraard zijn dat er op dit moment nog innerlijke reacties opkomen – zie onder punt 1 – die je nog niet in staat stellen de keuze voor vrede te maken. Je bent dan nog niet vrij in alle situaties. Dat kan heel hardnekkig zijn. En het is vaak zoeken naar de juiste ingang voor de vastgelopen innerlijke reactie. En die ingang kan voor iedereen verschillend zijn. Op ontdekkingstocht dus.

Verantwoordelijkheid nemen voor acties

Goed, je bent je dus bewust van en voelt je zelf verantwoordelijkheid voor je gedachten, gevoelens en fysieke reacties. Dit betekent bijna vanzelf dat je ook verantwoordelijkheid neemt voor de wijze waarop je deze innerlijke wereld tot expressie brengt. Het is namelijk best vreemd als je je bewust bent van boosheid, dat je weet dat het niet door je partner komt, maar dat je hem toch uitscheldt. Door de keuze te maken om dit niet te doen, breng je dus al meer vrede in de wereld om je heen.

Tot expressie brengen

Maar, innerlijk tumult is niet verdwenen als je er bewust van bent, dus het is ook niet de bedoeling dat je het gaat onderdrukken. Alles wat je denkt en voelt mag er zijn. Het is alleen aan jou om een vredige uitingsvorm te vinden. Het kan je enorm helpen om dat wat in je is tot expressie te brengen. Vele creatieve (kunst)vormen zijn een prachtig middel hiervoor. Ook bovengenoemd lichaamswerk helpt niet alleen bij het bewust worden van innerlijke reacties, maar ook bij het uiten ervan. Zoek expressievormen waarin je je met lichaam, hart en ziel kan uitdrukken.

Maar het is ook de moeite waard om je te verdiepen in expressievormen waartegen je weerstand voelt. Het kan interessant zijn om daar juist in te duiken. De kans bestaat dat je daarmee nieuw innerlijk tumult ontdekt en dat je een nieuwe vorm te pakken hebt om jezelf te uiten. Dát levert snelle groei naar vrijheid en vrede op. Bemerk je bijvoorbeeld dat je ingehouden beweegt? Ga dansen! Vind je het moeilijk om jezelf te laten horen? Ga schreeuwen en/of zingen. Vind je het lastig om jezelf te laten zien? Ga toneelspelen of tantra doen. Heb je weerstand tegen het verliezen van controle? Verzin iets waar jij de controle verliest….

3. Op laten lossen

Het mooie van het hele bewustwordingsproces is dat patronen waar je in vast zat vanzelf veranderen en oplossen. Je hoeft dus geen actieplannen of zelfverbetering strategieën uit te werken. Steeds bewuster aan het licht laten komen wat in je leeft, laat je groeien naar een staat waarin stressvolle innerlijke reacties niet meer opkomen en volledige vrede in je heerst. Naar een staat waarbij je vanuit innerlijke rust al het moois dat je te bieden hebt in de wereld zet. Het is belangrijk om je hierbij te realiseren dat alleen patronen of reacties die volledig bewust en belicht zijn kunnen oplossen. Soms weet je dat iets een patroon van je is, maar lost het niet op. Waarschijnlijk zijn er dan hoekjes en gaatjes in dit patroon die nog niet bewust aan het licht gebracht zijn. Dit vraagt om creatieve nieuwe manieren om het hele patroon te belichten.

Persoonlijk voorbeeld

Hier een recent, persoonlijk en ietwat extreem voorbeeld uit mijn eigen leven. Ik was iemand die me snel gehaast kon voelen en gevoelens van irritatie en boosheid kon ervaren als situaties niet verliepen zoals ik dat dat graag zag. Uiteraard was ik me hiervan al jaren bewust en zag ik patronen en overtuigingen in mijzelf die dit innerlijke tumult veroorzaakte. Maar ondanks dat bewustzijn bleven gevoelens van haast en irritatie snel opkomen in situaties waar anderen zich niet druk om maken. Het kon bijvoorbeeld de angst zijn om een trein net te missen, terwijl ik nog alle tijd had om de volgende te nemen, een computer die een eigen leven lijkt te leiden of een persoon die niet prettig reageert in een gesprek. Inmiddels heb ik toch heel wat gemediteerd, gereflecteerd, gedanst, gezongen, mijn lijf verkend, et cetera. Dus ik dacht dat ik volledig bewust was van deze haast en irritatie, maar toch, het loste niet op.

Twee weken geleden heb ik voor mij iets heel nieuws gedaan: een ayahuasca ceremonie. De ervaring tijdens de ceremonie bevestigde voor mij ‘in elke cel’ – of moet ik zeggen ‘diep in mijn ziel’? – dat het leven per definitie verbonden en helemaal goed is. Dat alles precies gaat zoals het moet gaan en dat al die kleine dingen totaal irrelevant zijn. En plotseling werd haast, boosheid of irritatie lachwekkend. De gevoelens verdwenen gewoon. Het laatste onbelichte restje van dit patroon in mij werd belicht. En het loste op. Wat een rust. En weer een stukje vrijer.

Al doende leuk leven!

Het kan echter zo maar zijn dat we de volledige vrije staat van zijn niet in dit leven gaan bereiken. Geen nood! Laat het vooral geen ‘te behalen doel’ worden. Het bewust toepassen van de stappen om te groeien in bewustzijn, helpt om innerlijk tumult te verminderen en innerlijke vrede te verhogen. Want het bewust observeren van wat er in je leeft, leidt tot een verschuiving in je manier van zijn, waarbij de keuzevrijheid voor rust en geluk steeds groter wordt. Het leven wordt er dus al doende steeds leuker op. Ook neemt de vrede en harmonie in jouw omgeving toe. En het andere goede nieuws is: als je met milde nieuwsgierigheid op ontdekkingstocht gaat, heb je een ontzettend interessant en veelzijdig leven. Succes!

Verder praten? Maak vrijblijvend een kennismakingsafspraak.