Geen indruk maken

Wat voor indruk wil ik maken?

Het imago dat je bedenkt en leeft

Een thema dat de laatste tijd opkomt in gesprekken die ik voer, is het thema van het imago dat we in de wereld zetten. Een imago dat we in ons hoofd creëren en dat we vervolgens in ons leven tot uitdrukking brengen. Soms hebben we daar last van. Met name bij veranderingen in ons leven.

Drie uitspraken helpen mij om me bewuster te worden van dat imago en het zo af en toe eens wat af te laten brokkelen. Dit levert ontspanning en zelf-compassie op. Daarom zet ik ze maar eens op een rij:

  1. Wat zou ik doen/zeggen als ik geen indruk hoef te maken?
    En hulpmiddelen daarbij:
  2. Ik ben pas echt vrij als ik de ander vrij laat om over mij te denken wat hij wil
  3. Als ik ‘absoluut eerlijk’ ben naar mezelf, wat ben ik nu dan aan het doen?

Wat als ik geen indruk hoef te maken?

Een tijdje terug las ik een zinnetje met de volgende strekking: ‘Wat als je geen indruk hoeft te maken?’ Het bewoog iets. En sindsdien draag ik die vraag met me mee als een soort mantra in een vakje in mijn achterhoofd. Telkens als ik in een gesprek of in anticipatie op geplande werkzaamheden of activiteiten spanning voel, gaat het luikje van dat vakje open. ‘Wat zou ik doen en hoe zou ik reageren als ik geen indruk hoef te maken?’

Normen en niet alles laten zien

De nuchtere lezer denkt nu: ‘Je hoeft toch ook geen indruk te maken?’ En ergens weet ik dat natuurlijk ook wel. Het is alleen jammer dat ik dit op vaak vergeet. En dan denk ik dat ik alles goed – liefst perfect – moet doen. Dat ik volledig moet zijn. Dat ik duidelijk moet zijn. Nou ja, je kent ze wel, al die dingen die je doet om een bepaalde indruk te maken. Grote kans dat die van jou er heel anders uitzien dan die van mij. Er zijn namelijk zoveel normen in onszelf. En daarnaast zijn we er meestal diep van overtuigd dat we niet alles wat in ons leeft kunnen laten zien. Dan loopt het namelijk slecht met ons af… Dat leven volgens het pakketje aan normen en het verbergen van de volgens ons ‘verwerpelijke stukjes’ leiden samen tot gedrag waarmee we een zekere indruk achterlaten.

Vertrouwde continuïteit

Net als altijd is het heel nuttig dat we dit zo doen. Het is niet voor niets ontstaan. Het is gedurende ons hele leven getest en als het goed is, is het precies het pakketje waar we ons bekend mee voelen. Het hoeft niet eens de leukste reacties te geven. Nee, gewoon de bekende reacties. We hebben onszelf geleerd dat – als we de ons bekende indruk maken –  anderen en wij zelf dan redelijk voorspelbaar reageren. Ze zijn bijvoorbeeld aardig tegen ons. Of ze bewonderen ons. Of ze beschermen ons. Of worden juist op een voorspelbare manier boos, weren ons af of nemen afstand van ons. En wij kunnen daar dan weer op de voor ons geijkte manier op reageren. Van blij tot ongelukkig en van rustig tot panisch. Want ‘zo zijn we nu eenmaal’.

Door het maken van die bepaalde indruk, maken we de wereld een stukje voorspelbaarder, en krijgen we iets dat ons bekend voorkomt. Van afwijzing tot omarming, van liefde tot boosheid, je kan het zo gek niet bedenken of we creëren het in ons bestaan. Het voelt vertrouwd en geeft een idee van continuïteit in onszelf en in onze wereld.

Niks mis mee?

Niks mis mee, toch? Nee op zich niet. Behalve dan dat je jezelf én de ander een beetje voor de gek houdt.

Jezelf

Jezelf, omdat je waarschijnlijk negen van de tien keer niet door hebt dat je jezelf in bochten wringt om je imago in stand te houden. En dat kan leiden tot stress, vermoeidheid en onvrede met jezelf.

De ander

De ander, want al dit indruk maken heeft tot gevolg dat je de ander onbewust een beetje bedriegt. De ander weet eigenlijk niet precies wie hij voor zich heeft. Je bent niet helemaal eerlijk. Eigenlijk manipuleren we elkaar allemaal een beetje.

Misschien heb je mensen om je heen de ‘authentiek’ overkomen, waarbij je het gevoel hebt dat er weinig verborgen blijft. Over het algemeen voelt dat als een prettig contact, waarin ook jij ruimte krijgt om meer ‘jezelf te zijn’ zonder dat daar een negatief oordeel op zit. Oftewel: je hoeft minder indruk te maken en kunt er gewoon zijn. Relaxed!

Overigens kan het ook prima zijn om het indruk spel met elkaar te spelen: we zeggen dat alles goed is en we spelen lekker ons potje volleybal. Daar komen we ten slotte voor. Maar relaties kunnen dieper worden naarmate betrokkenen bereid zijn minder indruk te maken. Eigenlijk neem je de ander dan serieuzer en accepteer je hem meer: je geeft hem de vrijheid om van je te denken wat hij wil en zich te gedragen zoals hij wil. En niet zoals jij vindt dat hij moet denken of zich moet gedragen.

En dan?

Dus je hebt het stressvolle moment of een vastgelopen relatiepatroon. Stel dat je de ruimte creëert om jezelf dan de vraag te stellen: ‘Wat zou ik doen en hoe zou ik reageren als ik geen indruk hoef te maken?’ Dit vraagt natuurlijk een stukje bewustzijn voordat je handelt. En dan, dat je de keuze maakt om niet voor het ‘normale indrukwekkende gedrag’ te gaan.

Waar ga je dan wel voor? Je zou natuurlijk je best kunnen doen om een andere indruk achter te laten. Maar mijn tip zou zijn om te proberen te laten zien of te horen wie je zelf werkelijk bent.  Dat klinkt simpel en dat is het soms ook en soms niet…

Bewust-zijn en lef

Dan zul je dus eerst bewust moeten worden van wat je op dat  werkelijk in de wereld wilt zetten. Als je goed let op wat je voelt op dat moment, dan zul je zien dat dat steeds duidelijker wordt.

Misschien wil je je kwetsbaarheid tonen, waar je je anders groot houdt. Of wil je om hulp vragen waar je het anders alleen oplost. Of is het tijd om grenzen aan te geven, waar je anders over je heen laat lopen. Of dien je eens te volgen, waar je anders leidt.

De uitvoering vraagt lef. Jezelf ‘blootgeven’ in plaats van ‘indruk maken’ leidt namelijk tot onvoorspelbare reactie van jezelf én van de ander. En dan rijst de vraag: kan ik omgaan met iedere reactie die ik krijg? Misschien heb je in het verleden pijnlijke ervaringen opgedaan met dat wat je werkelijk in de wereld wilt zetten en ben je daarom indruk gaan maken.

Het kan zijn dat je angst en weerstand voelt op het moment dat je dit wilt uitproberen. Misschien verwacht je dat de relatie met de ander blijvende schade op gaat lopen als je stopt indruk te maken. Je imago bij de ander kan veranderen en de imago-schade in je hoofd kan heel beangstigend zijn. De gedachtegang is namelijk als volgt: ‘Als ik dát laat zien, dan vindt hij mij zeker niet meer leuk. Of dan neemt zij mij nooit meer serieus. Of dan val ik echt door de mand. Of… vul zelf maar in.’ We hechten veel waarde aan onze gepercipieerde status, dus het is echt spannend om dit te doen.

De ‘schade’ is kleiner dan de opbrengst

Wellicht een kleine geruststelling. Het zijn de stukken waarvan je zelf denkt dat ze niet acceptabel zijn die je niet wilt laten zien. De ervaring leert dat de ander veel minder moeite heeft met het accepteren van die delen dan jij. Sterker nog, het zou zo maar eens kunnen dat jij denkt dat die ander het niet ziet, terwijl de ander het allang door had. We kennen toch allemaal wel zo’n ‘arrogante jongen’ waarvan we weten dat hij eigenlijk heel onzeker is? Dus vaak is jouw imago verandering voor de ander een stuk minder groot dan dat het voor jezelf voelt. Het eerlijk delen en daarmee met de ander leren omarmen van de delen die je nu afwijst, leidt tot volledige zelfacceptatie. En dat leidt weer naar een ontspannen en gelukkig leven.

Vrijheid en absolute eerlijkheid

Maar ja, er is een risico dat die ander slechter over je gaat denken. Dat je daalt in aanzien. En dat brengt me bij een andere uitspraak die een paar jaar geleden op mijn pad kwam: ‘Je bent pas vrij als je iedereen vrij laat om van je te vinden wat hij wil’. En zo vrij zijn we vaak nog niet. Het is toch wel fijn als men je aardig, leuk, grappig, wijs, goed, creatief, sportief, mooi, [vul hier jouw woord in]  vindt. Het is fijn als anderen ons verhaal over onszelf bevestigen. Ook dat geeft zekerheid en verminderdt angst. En dus is het voor onze gemoedsrust belangrijk om de gedachten die de ander over ons heeft te beïnvloeden. En dus blijven we indruk maken.

Maar hiermee beperken we ons zelf. Adyashanti – een Amerikaanse spirituele leraar waar ik veel van geleerd heb, schreef een boek ‘The end of your world‘. Hierin zegt hij dat ‘absolute sincerity’ een belangrijke eigenschap is om tot spirituele ontwikkeling te komen, lees tot vrijheid te komen. Het gaat om radicale eerlijkheid. Ten eerste naar jezelf. Het kan een uiting van ‘absolute sincerity’ zijn dat je aan jezelf toegeeft dat je bezig bent om ‘indruk te maken’. En mettertijd kun je volledig eerlijk worden over wat er in je leeft richting de ander. Met al je angsten, kwetsbaarheden, uitbundigheden, stralende pracht, kracht en afhankelijkheid. Alles.

Een mooie methode om hierin te oefenen volgens Adyashanti is de ‘inquiry’. Maar daar volgt nog wel eens een aparte blog over.

Samengevat

Hoe dan ook mijn ervaring is dat je je vrijheid en geluk kunt vergroten door: geen indruk te maken, de ander vrij te laten in zijn denken over jou en absoluut eerlijk te zijn.

Succes!