Tijds- en werkelijkheidsbeleving

Tijdsbeleving: lijn of doorprikbare bubbel

Authentiek en bewust begeleiden

Afgelopen weekend stond voor mij in het teken van een nieuwe manier van tijd en daarmee het leven ervaren. Ik begeleidde samen met Marloes een retraite. Het programma, de locatie, de kamers, alles was klaar om met elkaar tot beleving over te gaan. Wij als begeleiders hoefden alleen nog maar ‘aanwezig’ te zijn.

En dat is waar ik mijn aandacht op richtte. Mijn intentie was om transparant en solide aanwezig te zijn. Vanuit volledig bewustzijn. Vanuit alle vertrouwen in het leven dat ik in me heb. Geen muurtjes, geen professioneel masker, geen streven naar een eindresultaat. Alleen een volledig en bewust aanwezig zijn in dienst van dat wat zich aandient bij een ieder.

Nog nooit eerder heb ik op zo’n volledig authentieke en aanwezige manier een groep begeleid.

Werkelijkheid structureren

Alles is hierdoor veranderd. Ik heb mijn gedachten eens laten gaan over wat dat ‘anders’ nu precies is.

Richtlijn

In de oude werksituatie – als ‘procesbegeleider’, in een adviseursrol, maar ook als wetenschapper en docent –  structureerde ik mijn werkelijkheid door mij te richten op de te bereiken doelen. Ik trachtte situaties zo te beïnvloeden dat de kans dat het doel gehaald werd zo groot mogelijk was.

Dat betekent uiteraard veel planmatig bezig zijn. Ik had scherp voor ogen welke stappen gedaan moesten worden om het doel te bereiken. En ik hielp anderen of mijzelf door die stappen heen, richting het doel. Met heldere communicatie en concrete ondersteuning bij dingen die gedaan moesten worden. Hartstikke effectief! En het werd ook vaak als prettig ervaren door de mensen met wie ik werkte. Het was immers duidelijk waar we heen gingen, wat er nodig was en wat er van een ieder verwacht werd. Er gebeurde ‘eindelijk eens echt’ wat. Uiteraard was er ook wel eens weerstand van mensen die niet achter de doelen stonden en die zagen dat ze nu toch echt bereikt leken te worden.

Wat ik in die werkzame werkelijkheid voor me zag was een ‘lijn’.
Een lijn door de tijd heen vanuit het verleden naar de toekomst. Op die lijn stond de planning. In november gesprekken voeren met betrokkenen, begin december concept plan klaar, half december plan met betrokkenen definitief maken, januari starten met implementatie et cetera. En ik stond op die lijn met het doel de planning werkelijkheid te laten worden.

Het was mijn ‘richtlijn’.

Deze lijn verdween niet als ik thuis kwam. Dit was gewoon hoe ik het leven zag: zich verplaatsend langs een lijn van geboorte naar dood. En op allerlei punten moet er wat gebeuren. De honden moeten uit, de boodschappen moeten gedaan, er moet gewerkt worden, et cetera. En het was belangrijk om dat allemaal te doen, want dan werden de bewuste en onbewuste doelen die ik mij stelde, bereikt. Het kostte soms veel energie om alle activiteiten te doen, maar dit leek mij de enige weg. Anders zou ik vervallen in passiviteit en dan zou ik niets ‘bereiken’.

Tegelijkertijd zag ik natuurlijk waar de lijn eindigde. En wat is de waarde van al die activiteiten als het eindpunt van de lijn zonder enige inspanning toch wel bereikt zal worden? Deze discrepantie in de lineaire visie heeft veelvuldig aan mij geknaagd.

Richtpunt

Tijdens de retraite structureerde ik mijn werkelijkheid op een totaal andere manier. Een einddoel ontbrak. De intentie ‘in het moment’ was alles. De lijn was verdwenen en een ‘bolvormig tijdsbeeld’ verscheen. Een punt in de tijd waar wij ons allen telkens in bevinden. En waarin we alles kunnen ont-wikkelen en ont-dekken. Misschien kan ik stellen dat daarmee de tijd voor mij verdween.

Ik hoefde niets te managen, te controleren, te sturen. Ik hoefde nergens naar toe. Ik hoefde ‘alleen maar’ volledig aanwezig te zijn.

Mijn richtlijn veranderde in een richtpunt.

Daarmee veranderde mijn ervaring van het leven en de wereld om me heen zo veel, dat het soms ‘onwerkelijk’ leek. Maar dat was het natuurlijk niet. Het was een nieuwe beleving van de werkelijkheid. Whatever that may be…

Realiteit shift

De ‘punt’ in plaats van ‘lijn’ ervaring had ik al vaker in mijn niet-werkzame leven. Maar de mate waarin dit perspectief nu geïntegreerd is in alle aspecten van mijn leven is nieuw.

Tegen de deelnemers zeiden we: ‘De retraite is slechts het begin van een proces, het effect van de retraite gaat zeker nog door als je thuis bent.’ Dit blijkt ook voor mij te gelden.

Het was grappig om te merken hoe ik maandagochtend na de retraite plotseling vreselijk mijn best ging doen om een trein te halen. Een realiteitsshift van ontspannen aanwezig zijn naar gespannen een deadline proberen te halen. Terwijl er een kwartier later weer een trein ging. ‘There is always another train’, zei een van de retraite deelnemers zondag nog. Ik werd mezelf bewust van de terugkeer van het lijn perspectief en was daarmee weer in staat om mijn richtpunt te zoeken. Terug naar de ademhaling. Uit de planning-stress, terug in het nu.

Gewoontes zijn krachtig, maar een getraind bewustzijn is sterker. De momenten waarop je bewust wordt van ingesleten patronen kunnen heel pijnlijk zijn, maar leveren na verwerken werkelijke vrijheid op. Bewustzijn is alles!

Kijk eens naar de uitspraak van Max Planck:

“I regard consciousness as fundamental. I regard matter as derivative from consciousness. We cannot get behind consciousness. Everything that we talk about, everything that we regard as existing, postulates consciousness.” 

Trainen om dit te leren en blijven zien, is voor mij essentieel.
Omdat het de rust, ruimte en vrijheid geeft die zo velen van ons zoeken.