Vergankelijke wijsheid

Vergankelijkheid in de herfst

Het is bijna te voor de hand liggend om over te schrijven in de herfst, maar ik werd er vandaag keer op keer mee geconfronteerd: de vergankelijkheid.

Het is er natuurlijk ook de tijd van het jaar voor: overal gevallen bladeren, planten in de tuin die het zwaar beginnen te krijgen na de eerste nachtvorst, het licht laat ons al vroeg op de dag in de steek en het duurt nog even voordat dat überhaupt op zijn retour is en ik kom steeds minder buren tegen, aangezien de mensen zich daar waar ze kunnen terugtrekken in hun warme holletjes, voor kachels en openhaarden.

Het kan niet lang meer duren of de Sint is weer in het land. Het zal mij benieuwen of hij de pakjes nog bezorgd krijgt nu zwarte Piet steeds minder welkom is. In ieder geval mogen we niet klagen over de bonte verscheidenheid van de kruidnoot; ik zag dat hij nu zelfs met een caramellaagje te verkrijgen is bij de grootste kruidenier van Nederland.

En zo bestaat het leven uit één en al cycli die we keer op keer doorlopen. Cycli met kleine variaties die voldoende stof doen opwaaien om onze geest bezig te houden. Ze geven ons soms zelfs het idee dat er iets unieks aan de hand is.

Alles is een proces

Binnen de Boeddhistische lessen die ik de afgelopen tien jaar heb mogen ontvangen, komt de vergankelijkheid ruim aan bod. Boeddha gaf namelijk aan dat een diepe onvrede de neiging heeft het leven in al zijn aspecten te doordringen. Deze onvrede ontstaat omdat alle (levens)vormen vergankelijk zijn en constant veranderen. En wat de mens van nature meestal wil, is vasthouden aan de plezierige zaken en afstand nemen van onplezierige zaken. Aangezien alles altijd in verandering en vergankelijk is, lukt dat vasthouden en vermijden niet zo goed en dat leidt tot ‘lijden’ (onvrede). De kunst is om dit systeem te leren doorzien en om het leven zoals zich dat op ieder moment voordoet werkelijk te leren zien als een continu proces en te aanvaarden. Klinkt simpel – is ook simpel – maar het toepassen ervan is niet eenvoudig en heeft verregaande consequenties in hoe het leven wordt geleefd.

Wake-up call

Sinds ik me bewust ben geworden van de vergankelijke aard van alle dingen – of het nu een zomer is die plaats maakt voor de herfst, een haardvuur dat uitdooft, een lichaam dat minder sterk wordt, een relatie die verandert, een bos bloemen die langzaam sterft – is het bewust worden van die vergankelijkheid een zinvolle wake-up call geworden voor hoe ik op dat moment in het leven sta. Ieder moment waarin de vergankelijkheid bewust door mij wordt waargenomen, laat me op dat moment beschouwen waar ik me dan aan hecht en waar ik me op dat moment van wil distantiëren.

Bewustwording an sich blijkt een grote veranderaar te zijn. En het heeft door de jaren heen tot meer tevredenheid in het moment geleid. Daarmee kan ieder vallend blad me een stukje bewuster laten leven voorbij het lijden. Neemt niet weg dat er nog ontelbare onbewuste momenten voorbij komen in mijn leven. Maar ach, ik heb nog een heel leven om te leren. Ja, ja, ook dat mag er zijn 🙂