Vlammend betoog over intentionele verandering

Een vlam lijkt stabiel, is een proces

Kaars meditatie

Een aantal jaar geleden deed ik een meditatie oefening tijdens een stilte retraite van twee weken. Ik zat in een donkere meditatiezaal. Voor me stond een kaarsje in een standaard. Het kaarsje werd aangestoken en de opdracht was om naar het kaarsje te kijken alsof je naar jezelf kijkt. Ik keek. Ik zag een vlam die ieder moment dezelfde leek te zijn en die zich langzaam naar beneden verplaatste. Totdat het lont en het kaarsvet op waren.

Maar ik keek niet naar een zich verplaatsende vlam. Ik keek naar een chemisch proces. Kaarsvet, lont, warmte en zuurstof hebben als resultante een vlam. Het lijkt een statische vlam. Het is een vlam die op ieder moment opnieuw gevormd wordt. Afhankelijk van de omstandigheden is de vlam klein, groot, fel, zwak of dooft zelfs uit.

Het kwartje viel: ik lijk een relatief stabiele persoon te zijn, maar ben eigenlijk ieder moment de resultante van een proces van het lichaam, de omgevingsfactoren en de keuzes die ik tot dan toe heb gemaakt. En ja, ik brand uiteindelijk op.

Verander je vlam met je intentie

Hoe ervaar jij momenteel de resultante van je leven? Kan het beter? Gaat het in de richting die je wilt? Of ervaar je stilstand? Als je niet tevreden bent met (de richting van) je huidige leven, wordt het tijd om jouw vlam te veranderen. Maar hoe verander je jouw vlam? Oftewel, hoe transformeer je je huidige leven naar een leven dat echt bij je past?

Daarvoor moet je inzien dat de huidige ervaring alles te maken heeft met de intenties waar vanuit je bewust of onbewust je leven leeft. Jouw intenties bepalen namelijk hoe je je leven vorm geeft. Verandering naar een beter leven verloopt daarom in 3 fasen.

Fase 1: je huidige intenties leren zien

Fase 1 is je bewust worden van de huidige intenties van waaruit je leeft. Je zal namelijk niet de eerste zijn die vanuit een onbewuste intentie leeft. Stagnerende intenties zijn bijvoorbeeld: ‘ik wil meer zekerheid’ (financieel, in een liefdesrelatie, op mijn werk). Of: ‘ik doe alleen maar dingen die comfortabel voelen’, ‘ik moet mooier (dunner, dikker, gespierder, jonger) zijn’.

Uit deze intenties komen doelen voort, die de concrete inrichting van je leven tot gevolg hebben. Je mooiste en meest zinvolle leven leef je daarom, als de intenties waaruit je leeft dicht staan bij wat je werkelijk waardevol vind. Dat lijkt eenvoudig, maar dat is het niet. Er staat namelijk veel angst in de weg.

Jarenlang heb ik bijvoorbeeld de leidende intentie gehad om overal succesvol in te zijn. Dat was hard werken en gaf uitstekende resultaten. Ik had een goed betaalde baan als organisatie adviseur waarin ik me kon ontwikkelen. Deed er ook nog een MBA-opleiding naast. Kortom, ik was ‘succesvol’. Desondanks waren plezier en zingeving uit het oog en hart verdwenen. Want met ‘succesvol’ zijn, gaf ik geen uitdrukking aan mijn diepste innerlijke waarden. Het was een vlucht van mijn eigen onzekerheid, weg van mezelf. Ik zag alleen niet dat het zo werkte. Wat ik uiteindelijk bewust ervoer was twijfel. Er moest toch ‘meer’ zijn in het leven. ‘Anders’, ‘beter’, ‘mooier’ moest het kunnen. Dit was ‘het’ niet. Waar was de zingeving?

Als je deze twijfel herkent in je leven, kan het zijn dat je niet (meer) volgens je diepste waarden leeft. Deze twijfel vormt vaak de opmaat naar de volgende fase.

Fase 2: tussen-intentie ‘rust’

Om op zoek te kunnen gaan naar hoe het ‘anders’, ‘mooier’, ‘zinvoller’ kan, heb je ruimte nodig in je leven. Als je nog niet scherp hebt welke intentie je echt tot uitdrukking wilt brengen, kan het helpen om vanuit een nieuwe en tijdelijke intentie te gaan leven. Een intentie die voor mij goed werkte en die ik vaker om me heen hoor is: ‘meer rust creëren’ in het leven. Het streven naar ‘rust’ erkent dat huidige activiteiten die voortkwamen uit de oude intentie(s) niet meer bij je passen. Je moet dus eerst stoppen met de activiteiten die uit de oude intentie(s) voortkwamen om ruimte te creëren voor iets nieuws dat je nu nog niet kent.

Zo start een persoonlijke transformatie. De vlam verandert.  Zonder helder doel voor ogen. Geen droom over wat je met je leven wilt doen. Alleen maar ruimte creëren voor iets dat beter bij je past en er op durven vertrouwen dat het juiste zich zal aandienen. Leven vanuit de tussen-intentie ‘rust’ uit zich over het algemeen op twee manieren.

1. Kiezen voor rust

Tijdens ieder bewust keuze moment in je leven kun je kiezen voor de optie die ‘meer rust’ brengt. Je kunt bijvoorbeeld minder gaan werken ‘ten koste van’ succes, financiële zekerheid, status of welke zekerheid je ook maar probeert te verkrijgen met werk dat niet (meer) bij je past. Of je kunt stoppen met het actief onderhouden van alle sociale contacten waar je niet ontspannen van thuis komt. Dit kan gaan ‘ten koste van’ populariteit, ontvluchten van eenzaamheid, sociale bevestiging van je bestaansrecht, of wat je ook maar uit deze contacten haalt.

Dit is veel moeilijker dan het klinkt. Ik ervoer duizenden momenten als stressvol, want kiezen voor rust ging ten koste van ‘succes’ en voelde dus als een verlies van hoe ik tot dan toe had geleefd. Ik zag mezelf in de beweging van ‘minder succesvol en meer rust’ eindigen in de goot, eenzaam en zonder inkomen. Over het algemeen is dit de mate van angst die een intentie verandering met zich mee kan brengen. Diepe, existentiële angst. Alle stapjes in de nieuwe richting zullen als risicovol worden ervaren. Het vraagt dus veel moed en motivatie om vanuit een nieuwe intentie te gaan leven.

2. Tot rust komen en zelfkennis opdoen

De tweede manier waarop de tussen-intentie ‘rust’ zich kan uiten is het terug in de ruststand komen. Vanuit een stressvol bestaan is het belangrijk om mentaal en fysiek weer in een ‘ruststand’ te kunnen komen en te her-ontdekken wat voor jou werkelijk van belang is. Hiervoor zijn vele technieken beschikbaar. Denk aan meditatie, coaching en persoonlijke ontwikkelingstrajecten. Alle activiteiten waarmee je onbewuste gedragspatronen en intenties aan het licht kunt brengen, helpen hierbij. Mooie en pijnlijke (zelf)inzichten zullen je met vallen en opstaan leiden naar betere manieren om je tot jezelf en de wereld te verhouden. En als er iets is dat rust geeft is het dat wel.

Voor mij waren de vele meditatie retraites die ik deed een boost om tot dieper zelfinzicht te komen. Al doende losten diep gewortelde patronen op en leerde ik het leven in zijn volle breedte omarmen. Ook coaching en persoonlijke ontwikkelingstrajecten hielpen. En daarnaast had ik het geluk dat ik prachtige mensen in mijn leven heb, die steunden in het oefenen en ontdekken. Verder ging ik – naast het sporten dat ik toch al deed – gezonder eten. Dit gaf letterlijk rust in mijn lichaam.

Fase 3: innerlijke waarden als intenties

Maar met rust alleen kom je er niet. De gecreëerde rust is de ruimte in je leven die je kunt gebruiken om je diepste waarden in te gaan manifesteren. Het kan zo maar eens zijn dat je de rust die je in je leven creëert stiekem toch invult met activiteiten die passen in je oude intentie. Het vraagt dus oplettendheid tijdens fase 1 en 2 van het transformatieproces om je diepste innerlijke waarden aan het licht te laten komen. Zij kunnen het nieuwe kompas in je leven gaan vormen.

Je hebt geen concreet doel, passie of droom nodig om de ontstane rust in je leven zinvol in te vullen. Slechts waarden waarmee je je ten diepste verbonden voelt. Denk bijvoorbeeld aan intenties als lijden minimaliseren, vreugde bevorderen, liefde verspreiden, in vrijheid leven en laten leven. Deze intenties kunnen zich vertalen in persoonlijke doelen, passies en dromen die echt bij je passen en waarnaar je je leven gaat inrichten. Lijden minimaliseren kan zich bijvoorbeeld uiten in het starten als vrijwilliger voor mensen in nood, het steunen van hulporganisaties, het jezelf aanmeten van een veganistisch dieet, het vervullen van de behoeften van je kind tijdens de opvoeding, het maken van lange wandelingen met je hond en op duizenden andere manieren. Het maakt niet uit hoe je jouw leven concreet vorm geeft, als je het maar vanuit die diepste persoonlijke waarden en intenties doet.

Hiermee leidt je jezelf naar groot geluk en zinvol leven.

Niet alleen

Bovenstaand proces heeft mij in de afgelopen tien jaar volledig getransformeerd. Met hulp van vele professionele ondersteuners en dierbaren is alles veranderd. Liefdesrelaties, vriendschapsrelaties, werk, dieet, sociale omgangsvormen, mijn kijk op mijzelf, het leven, en eigenlijk alles wat ik maar kan bedenken, het is niet meer zoals het was.

Ik heb inmiddels geen behoefte meer aan het bedenken hoe mijn leven er concreet uit zal gaan zien. Ik erken de volledige onvoorspelbaarheid ervan. Ik ga aan de slag met bij mij passende initiatieven en  vertrouw er op dat de diepste waarden in mij, zo’n proces creëren dat de resulterende vlam – mijn leven – precies goed zal zijn. Vrijheid in overgave, met omarming van de onzekerheid. Ik wist niet dat een dergelijke kwaliteit van leven bereikbaar was.

Gaat dat altijd goed? Is het nooit meer spannend? Nee zeker niet! Er is nog altijd veel te leren. Ik zoek telkens opnieuw naar uitdagingen buiten mijn comfort zone. Maar ik geniet wel steeds meer van het leren. Van de spanning. Van het vallen en opstaan. Van de heftige inzichten en des-illusies die soms voorbij komen. Want ik weet dat  zij mij verder helpen om het leven in zijn volle pracht te kunnen ervaren. Het goede nieuws is: hoe verder je in dit proces komt, hoe makkelijker het gaat.

Geloof dus niet dat je niet kan veranderen, dat je vast zit of dat een situatie uitzichtloos is. Gewoonten en overtuigingen houden ons onbewust op het vertrouwde pad. Afwijkingen van het pad leiden tot gevoelens van angst en onzekerheid en dat gaan we graag uit de weg. Maar die angsten en onzekerheden bewust in de ogen kijken, leidt tot de transformatie naar een diep gelukkig leven.

Niet de gemakkelijkste weg, maar verreweg de mooiste manier van leven. Mocht je willen starten of al een flink eind op weg zijn: klop gerust bij me aan als je wat ondersteuning kunt gebruiken 😉